XL#^BẲN VẴN HÓẦ - THÔNG UN

■

TH U Ố C N A M
CH Ữ A B Ệ N H T R Ẻ EM

L Ẽ LIÊM
(Biên soạn)

THUỐC NAM
chữa bênh trẻ em

NHÀ XUẤT BẢN VĂN HÓA - THÔNG TIN

PHẦN I

BỆNH TRẺ EM THƯỜNG GẶP XỬ LÝ NHANH BẰNG CÁC
BÀI THUỐC NAM ĐƠN GIẢN

CHỮA TIÊU CHẢY ở TRỄ NHỎ
Bài thuốc;
500g cà rốt. Gọt vỏ, thái mỏng, nấu với 1 lít nước cho
thật nhừ. Sau đó nghiền nát rồi cho thêm ít muối và nước
cho đủ 1 lít, đun sôi trở lại.
Lọc lấy nuớc cho trẻ uống làm nhiều lần, mỗi lần 100-150 ml.

CHỮA CHỨNG TRỄ EM BỊ LỞ LOÉT BẰNG GẠO TỄ
Triệu chứng:
Trẻ em thường hay bị chốc, lở, viêm loét ỏ tai và mặt.
Do nhiệt độc ở thai còn lưu lại trong người sinh ra
Bài thuốc:
Lấy 1 nắm gạo tẻ đã giã trắng, nghiền thật mịn. Khi
trẻ ngủ thì thoa lên chỗ lỏ loét, chỉ vài ba lần là khỏi.

CHỮA SUNG RỐN BẰNG RAU KINH GIỚI
Rau kinh giới - Kinh giới tuệ. giả tô, khương giới. Vị
cay, tính ấm, không độc, có thể làm tan phong nhiệt...
Cây nhỏ, cao 40 - 60cm. Thân vuông, có lông mịn. Lá
mọc đối, mép khía răng, gân lá nổi rõ ở mặt dưới. Hoa
nhỏ màu tím nhạt, hoặc hổng tía mọc thành bông lệch ỏ
đầu cành. Cành lá và cụm hoa. Thu hái vào lúc cây
đang ra hoa. Phơi hoặc sấy khô.
Bài thuốc:
Lấy 1 nắm lá kinh giới nấu nước rửa rốn của bé.
Tiếp theo lấy 1 củ hành, nướng nóng, thái mỏng đắp
lên rốn trẻ là khỏi

CHỮA PHONG GIẢN, KHÚ THỞ BẰNG Bổ KẾT
Dùng bột bồ kết (đốt tồn tính), phèn phi với hai lượng
bằng nhau, trộn đều hoà với nước uống.
Ngày uống 6 - 1 2 lần, mỗi lần 0,5g đến khi mửa đờm
ra hay hạ đờm xuống được thì thôi.

CHỮA TRẺ BỊ HOẲ ĐON BẰNG RAU SAM
Triệu chứng:
Trẻ bị chứng hoả đơn nổi mẩn quanh rốn, nóng như
lửa đốt.
Bài thuốc:
Lấy rau sam tươi, giã, vắt lấy nước cốt cho uống, còn
bã thì đắp lên chỗ đau, rất hiệu nghiệm.

6

CHỮA ƯỚT RỐN BẰNG RAU SAM
Bài thuốc:
Lấy rau sam khô hoặc rau sam tươi đem sấy khô, hay
đốt tồn tính, tán thành bột mịn
- Rắc lên rốn của trẻ, dùng băng sạch băng lại
- Để đúng 12 tiếng thì tháo băng.

CHỮA HO NẶNG, THỞ GẤP BANG TÍA TÔ
Bài thuốc;
Lấy 20g hạt tía tê tán thành bột, hoà với nước đun sôi
đểcòn âm ấm, lọc bỏ phần bã cho uống.
Hoặc hoà bột này với nước cháo hay nước cơm cho
uống sẽ khỏi

CHỮA RỈ MÁU ở RỐN
Bài1:
Trẻ bị chảy máu ỏ rốn, có khi vọt ra như vòi cau. Lấy
Đương quy nhai dịt vào.
Bài 2:
Trị trẻ em rốn chảy nước, không khô. Long cốt tán

nhỏ rắc vào rốn sẽ khô.

CHỮA TRÙNG THIỆT BẰNG

dâu

TẰM

Triệu chứng:
Trùng thiệt là chứng dưới lưỡi mọc ra một cục thịt
giống như một cái lưỡi nhỏ.

Bài thuốc:

Lấy một đoạn rễ cây dâu tằm, rễ mọc về hướng đông,
cạo lấy lớp vỏ trắng, sắc đặc rồi bôi lên vú của người mẹ,
cho trẻ bú thì khỏi.

CHỮA UỐN VÁN ở RỐN
Bài 1;

Lấy đất vách tường hướng đông đắp lên rốn.
Bài 2:
Đốt lá ngãi ra tro nhét vào rốn, lấy bông băng chặt.
Bài 3:
Trẻ nhỏ uốn ván rốn, sưng lầy lâu không khỏi. Đốt tổ
ong lấy bột mà bôi sẽ khỏi.
Bài 4:
Tán đào nhân (hột đào - bỏ vỏ) đắp lên.
Bài 5:
Rốn phong loét lở, lấy 5 con ốc sên bỏ vỏ giã ra nước
mà bôi.

CHỮA TRỀ BỊ SƯNG RỐN
Bài thuốc:

Sắc kinh giới lấy nước mà rửa, lại nướng hành ấp lên
rốn. Nên thường lưu ý, chớ để trẻ đái ướt rốn.

8

CHỮA TRỄ EM BỊ RỐN ưửr
Bài1:
Xa tiền tử, đem sao cháy, tán nhuyễn đắp lên.
Bài 2:
Tán nhỏ phục long can, sau đó đắp lên rốn trẻ.

CHỮA TRỄ S ơ SINH KHỐNG

cú DA

Nguyên nhân là do người mẹ ít tiếp xúc với đất, thai
nhi không được hơi đất hoặc bị di truyền độc giang mai.
Triệu chứng;
Trẻ sinh ra đỏ hỏn, không có da.
Bài 1:
Lấy chăn dầy bọc trẻ đặt trên đất sét vàng 1 đêm là
khỏi.
Một cách nữa là lấy gạo lúa sớm, xay ra bột mà thoa
cho trẻ, khi nào ra da thì ngừng, cả 2 cách đều hiệu
nghiệm.
Bài 2:
Trộn phục long can (đất lòng bếp) với lòng trắng trứng
mà thoa.

CHỮA SƯNG M ỗi BẰNG DÂU TẰM
Bài thuốc:
Dùng vỏ cây dâu tằm phần hướng về phía đông (phía
mặt trời mọc). Cạo bỏ bì thô, giã vắt lấy nước cốt bôi lên
chỗ môi bị sưng

CHỮA BỆNH SỞI BẰNG RAU DIẾP
Bài thuốc:
Lấy rau diếp cá sao sơ. s ắ c cho uống thì khỏi, không
tái phát

CHỮA HO KHI LÊN SỞI BẰNG QUẢ LÊ
Bài thuôc;

Lê tươi 1 quả, qua lâu bì 1 quả (vỏ của trái qua lâu,
nhân dân còn gọi là thao ca).
Trái lê khoét bỏ lõi, qua lâu bì sao vàng, tán mịn rồi
nhét vào ruột quả lê. Bọc bột mì xung quanh rồi đem
nướng chín; chia ra hai lần ăn trong ngày. Trẻ nhỏ dưới
2 tuổi giảm bớt liều: hai ngày chỉ ăn 1 quả.

CHỮA TRỄ RỐN Lổl SƯNG MỌNG
Bài thuốc:
Đại hoang, mẫu lệ (mỗi vị 5 tiền), phác tiêu (2 tiền)
tán nhỏ.

Mỗi lần dùng 1-2 tiền. Rửa sạch con ốc, tẩm vào bột
một ngày cho tan ra, lấy nước mà bôi.

CHỮA m Lưũl BẰNG RAU NGÓT
Bài thuốc:
Giã nát lá rau ngót tươi sạch, vắt lấy nước hoà với mật
ong, thấm vào bông hoặc miếng gạc sạch chà lên lưỡi,

10

lợi và vòm họng trẻ, chỉ hai lần trẻ lại bú được bình
thường.

CHỮA TƯA Lưứl BẰNG CÂY

cỏ Mực

Bài thuốc:
Cỏ mực (toàn cây tươi trừ rễ) 8g
Hẹ (lá tươi) 4g
Giã vắt lấy nước cốt hòa với mật ong chấm lên chỗ
đau, 2-3 lần một ngày, mỗi lần cách nhau 2 giờ.

RỐN TRẾ CÚ MÙI HỐI VÀ CHẢY MỦ
Cần phải cho trẻ đến bác si nhi khoa khám, chắc rốn
của con bạn đã bị viêm nhiễm.

TRỄ EM BỊ PHONG NHIỆT CHÁN ẪN
Bài thuốc:
Lê 3 quả rửa sạch, thái miếng, đổ 3 lít nước, đun đến
khi cạn còn 1 lít, bỏ bã, đổ gạo vào nấu cháo cho trẻ ăn.

TRẾ EM RA MỔ HÔI TRỘM
Ăn mía hoặc uống nước mía vài lần trong ngày.

TRỄ NHỎ KÉM ẪN
Hoa đậu ván trắng 15-20g, sắc với nước, thêm chút
đường vào uống hằng ngày, liên tục trong nhiều ngày.

11

CHỮA CHẬM MỌC RĂNG BẰNG CÂY MÍA
Lấy cạnh lá cây mía cào nhẹ trên nướu răng trẻ, trẻ
sẽ mọc răng

PHỒNG BỆNH SỞI
Bài thuốc:

Hạt anh đào 30 hạt, giã nát, hành cả rễ 10 củ, sắc
uống. Khi uống có thể tra thêm ít đường vừa đủ. Mỗi
ngày 2 lần.

TRẾ EM BỊ SỞI
Bài thuốc:

Cùi trám xanh 30g sắc uống.

PHÒNG LÊN ĐẬU
Bài 1:

Hoà tan hùng hoàng với dầu mè, đổ vào lỗ mũi và
miệng trẻ.
Bài 2:
Giã nát quả trám (cà na) như bột, trộn lẫn với bột làm
bánh, cho trẻ ăn tuỳ thích.
Ăn chừng 1 cân thì vĩnh viễn không lên đậu.

12

CHỮA Túc Lơ THƠ ở TRẺ NHỎ
Trẻ nhỏ tóc thưa thớt; sắc lá đào, lá liễu với nước, giã
gan heo vắt lấy nước, hoà với nước ấy mà bôi lên đầu
tóc, tóc sẽ mọc.

CHỮA TRỄ BỊ CẲM LỞ BẰNG CÂY MÍA
Triệu chứng:
Trẻ bị chứng cảm lở, miệng sưng loét bú không được
Bài thuốc:
Lấy vỏ mía đốt cháy, tán nhỏ sắc vào là khỏi

HẠ SỐT CHO BÉ
Ngâm nước: áp dụng khi bé không đáp ứng với thuốc
hạ sốt. Nếu thấy mặt bé tái hoặc người run thì phải bế ra
khỏi nước; choàng khăn và lau khô ngay.
Chườm nước đá: Đựng nước đá vào một túi vải hay
cao su rồi đặt vào gáy, hoặc nách, háng, có đệm một lớp
vải hay len. Có thể làm nhiều lần trong ngày và thay
nước đá khi đã tan hết. Nếu không có nước đá, đắp khăn
tẩm nước mát lên trán cũng được.
Nhỏ mũi: Nếu bác s ĩ đã chỉ định dùng thuốc nhỏ mũi
có kháng sinh, hãy dùng dụng cụ bóp - hút bằng cao su,
rửa lỗ mũi cho bé bằng nước muối sinh lý rồi dùng ống
nhỏ giọt nhỏ thuốc vào mũi bé. Sau khi dùng, phải rửa
ống nhổ giọt bằng cồn 90 độ. Trước khi dùng thuốc nhỏ

13

mũi, để thuốc vào một chén nước ấm để hâm cho thuốc
ấm lên.
Xông: Đổ nước nóng vào bồn tắm hay một chậu lớn
rồi pha một thìa súp dầu khuynh diệp vào. Phòng tắm
phải đóng kín để hơi bốc lên không bị thoát ra ngoài. Bế
bé trên tay hoặc để chơi ở dưới sàn có trải khăn. Khoác
một khăn tắm quanh người bé, không cẩn mặc quần áo.
Mồ hôi bé sẽ ra nhiều. Hơi nước nóng có dầu sẽ thấm
qua da được bé thỏ hít vào phổi.
Sau khi bé ra mổ hôi, quấn khăn quanh người rồi bế
ra khỏi phòng tắm, lau khô.. Chú ý không để bé bị lạnh
khi ra khỏi phòng. Phương pháp này rất tốt cho trẻ em
bị sốt vì đau họng.

CHỮA TRẺ BỊ Ù TAI BANG

củ HÀNH

Bài 1:

Lấy 2-3 thăng muối ăn, chưng nóng lên rồi gó lại,
nằm áo tai lên làm gối, lạnh thì thay mồi khác. Cách này
trị cả bệnh tai nghe tiếng 0 - 0.
Bài 2:
Vùi hành vào tro nóng, để cho hành nóng lên thì nhét
vào lỗ tai, mỗi ngày thay 3 lần.
Bài 3:
Giã nát hạt cải tươi trộn với sữa mẹ, bọc bông nhét
vào tai. Mỗi ngày thay 1 lần.

14

CHỮA TRỄ BỊ NUỨC VÀO TAI BẰNG CÂY BẠC HÀ
Bài thuốc:
Lấy 1 nắm lá bạc hà, rửa sạch, giã nát, vắt lấy nước
cốt nhỏ vào tai của trẻ, khỏi liền

TRỊ, NGỨA, MÊ ĐAY, NGHẸT MŨI, s ổ MŨI
Các hiện tượng như nghẹt mũi, sổ mũi, mắt bị ngứa
và chảy nước mắt, buồng phổi có cảm giác nóng ran, co
thắt... đều là những triệu chứng của dị ứng. Dị ứng, hoặc
chứng mẫn cảm, là phản ứng của cơ thể khi bị ảnh
hưỏng của thời tiết, hoặc những chất lạ xâm nhập từ bên
ngoài.
Mỗi ngày uống từ 200mg-300mg chất Niacin, sẽ làm
các triệu chứng dị ứng giảm đi thấy rất rõ. Nên uống
trước khi đi ngủ.

CHỮA DỊ ÚNG VỚI BỘT NGỌT
Khi thấy mỏi cổ, chóng mặt, bần thần, hoặc khát
nước sau khi ăn thức ăn có mỳ chính, hãy uống từ 50100mg sinh tố B6 (Lưu ý; liều lượng B6 trên 50mg không
nên dùng thường, có thể sinh biến chứng.)
Trước khi đi ngủ khoảng 30 phút uống một viên sinh
tố B5 loại 250mg sẽ không bị nghẹt mũi khi nằm ngủ,
đồng thời xoa dịu được các triệu chứng dị ứng khác.
Thuốc này tuyệt đối an toàn có thể dùng mỗi ngày (không
tạo biến chứng khi dùng nhiều hoặc dùng thường xuyên).

15

CHỮA MẨN NGỨA ở TRẾ
Bài 1:
Mướp 30g, rửa sạch, thêm chút muối, nấu chín ăn cả
bã uống nước.
Bài 2:
Rau sam, rau muống, mỗi thứ 30g nấu canh uống.
Bài 3:
Rau muống 30g, râu ngô 15g, mã thầy 10g, nấu canh ăn.
Bài 4;
Đậu xanh, bách hợp, mỗi thứ 30g, nấu cháo ăn.
Bài 5:
Cá chạch tươi luộc bỏ bã, ăn canh.
Bài 6:
Gạo nếp 50g, rau câu 30g, nấu cháo ăn.
Bal7:
Ý đĩ nhân, bột mã thầy, mỗi thứSOg, cùng nghiền bột
mịn nấu cháo.
Bài 8:
Xích đậu, bí đao lấy vỏ mỗi thứ 30g, sắc uống thay
trà, có thể uống thường xuyên.
Bài 9:
Nước chè xanh, nước quả tươi hoặc nước cà chua
uống thường xuyên.
Bài 10:
Thương truật 45g
Tùng hương 60g
Đại phong tử 150g
Ngũ bội tử 15g

16

Khổ sâm, hoàng bách, phòng phong mỗi thứ 45g
Bạch tiên bì 15g
Hạc phong 60g
Tất cả nghiền thành bột, dùng hai tờ giấy, đặt lên 6g
thuốc cuộn thành điếu.
Sau khi châm lửa, xông khói vào chỗ đau mỗi lần 15
phút, dùng trong mẩn ngứa mãn tính.
Một số điều cần trành
Tránh dùng xà phòng rửa da sẽ làm mẩn ngứa 'nặng
thêm. Nếu vảy hơi dày có thể dùng dầu gai bôi lên cho
mềm da.
Nếu đắp chăn quá dày sẽ gây ngứa, không nên dùng
chăn len, mặc áo len.
Không nên dùng kháng sinh hay gây dị ứng, nên thử
test cẩn thận trước khi tiêm, hoặc hết sức thận trọng khi
dùng đường uống.

CHỮA NGỨA PHÁT BAN DO PHONG NHIỆT
Bài thuốc:
Thương nhĩ tử, địa phu tử mỗi thứ 6g

Hoặc dùng:
Bồ công anh 15g
Cúc hoa, kim ngân hoa mỗi vị 9g
Cam thảo 5g
Sắc uống ngày một thang.
Có thể dùng lá đơn tướng quân 20g hoặc nhẫn đông
đằng, thổ phục linh, thương nhĩ tử mỗi vị 20g. sắc uống.
2-TNCBCr

17

CHỮA HỐC XƯ0NG BẰNG LÁ THÀM LÀM
Kiếm lá thàm làm (lá đuôi tôm), rửa sạch, giã nát, vắt
lấy nước cốt cho trẻ ngậm, bã đắp vào chỗ bị nuốt đau.
Nếu cổ sưng không nuốt được, thì lấy lá hẹ, rửa sạch,
giã nhỏ, vắt lấy nước cốt rỏ vào họng trẻ vài giọt, sau đó
cho trẻ ngậm nước cốt lá thàm làm.

CHỮA Húc XƯONG BẰNG HẠT TIÊU
Lấy 1 chút tiêu bột để gần mũi trẻ, trẻ hắt hơi xương
sẽ văng ra.

CHỮA HÓC XUUNG BẰNG

củ Tỏi

Lấy 1 tép tỏi, bóc bỏ vỏ ngòai, nhét tỏi vào mũi trẻ,
xương cá ra ngay.

CHỬA HỐC XƯƠNG BẰNG LÁ THÈN ĐEN
Lấy 1 nắm phèn đen, rửa sạch, vò với nước sôi, lắng
trong, cho trẻ ngậm.

CHỮA GHẾ LỞ BẰNG LÁ SUNG
Sung là loại cây thường được trổng ven ao hổ để lấy
bóng mát, lá dùng gói nem.

18

Làm thuốc nên chọn những lá có nốt sần. Ta hay gọi
là lá sung vá hay lá sung tật. Nhựa cây sung dùng làm
thuốc rất tốt. Quả sung cũng có tác dụng lợi sữa. Lá
sung tính mát, vị ngọt hơi chát
Bài thuốc:

Lá sung non giã nát xát lên nhiều lần.

CHỮA TRẺ EM BỊ CHÀM MẶT
Triệu chứng:

Trẻ em bị chàm hai gò má đỏ ửng nổi đát lấm tấm
hoặc có lỗ nhỏ lỏ loét thường chảy nước vàng.
Bài thuốc:

Dùng 100g vỏ cây râm bụt, 10g bồ kết, 10g gừng tươi.
Vỏ cây râm bụt cạo bỏ vỏ bẩn bên ngoài rồi thái nhỏ,
quả bồ kết bóc bỏ hạt, gừng tươi thái nhỏ. cả ba thứ cho
vào nồi, đổ 1.OOOml nước đun cạn còn 10Oml, gạn bỏ bã
để cho trong rồi cho vào nồi đun nhỏ lửa, cô đặc sền sệt,
để nguội cho vào lọ bôi dần.
Bôi hai lần một ngày, trước khi bôi, rửa sạch các vết
mụn chàm bằng nước lá trầu không đun sôi để nguội.

CHỮA TRỄ EM BỊ BỆNH MÊ ĐAY
Tán nhỏ phục long can (Đất lòng bếp) trộn với lòng
trắng trứng gà đắp lên. Hễ khô, thay lượt khác.
4

19

Bài 2:

Trộn bột gừng khô với mật, đắp lên.
Bài 3:

Thái miếng mỡ heo đắp lên.
Bài 4:

Nấu 1 cân lá liễu với 1 đấu nước, còn 3 thăng rửa chỗ
vết đỏ lúc nước ấm, ngày 7-8 lần.
Bài 5:

Tán đậu đỏ ra bột rắc lên. Nếu chưa mọc nhọt thì
hoà với lòng trắng trứng gà mà đắp.

20

P H Ầ N II

CÁCH CHỮA TRỊ BỆNH HO

AN THẦN GIẢM HO BẰNG QUẢ QUẤT
Cây quất còn gọi kim quất hoặc quất vàng. Quả quất
vị ngọt chua, tính ấm, vào các kinh phế, vị, can. Có công
năng tiêu đờm, trị ho, lý khí, giải uất, tiêu thực, giải rượu.
Vỏ tác dụng mạnh hơn. Quất để càng lâu càng tốt.
Bài1:
Quất hai quả (bỏ vỏ, hạt, vách múi), bột ngó sen một
ít, đường 100g, một ít hoa quế, nấu chè ăn.
Bài 2:
Quất 10 quả, gừng tươi 6g, thiên trúc hoàng 6g.
Sắc lấy nước uống ngày một lần.

CHỮA HO, VIÊM HỌNG BẰNG

c a m th ả o v à v ỏ r ễ d â u

Bài thuốc:
Bách bộ bỏ lỏi sao vàng: 10g
Mạch môn bỏ lỏi 10g

21

vỏ rễ dâu 5g
Xạ can 5g
Cam thảo dây 5g.
Làm sạch dược liệu, thái mỏng, sấy khô trộn lẫn dược
liệu với nhau, đổ ngập nước, nấu thành 150ml cao lỏng.
Thêm 50g đường.
Đun sôi, đóng lọ kín, dùng uống mỗi lần một thìa
canh. Mỗi ngày uống 2 - 3 lần (trẻ em mỗi lần một thìa
cà phê).

CHỮA HO BẰNG CÂY Bổ KẾT
Bồ kết bỏ hạt hoặc đốt ra than, hoặc tán nhỏ làm
thành viên hay thuốc bột có vị cay, mặn, tính ôn, hơi
độc. Hạt bồ kết có vị cay, tính ôn, không độc
Bài thuốc:
Bồ kết 1 quả, quế chi 1g, đại táo (táo đen) 4g, cam
thảo 2g, sinh khương 1g. Nước 600ml, sắc còn 200ml.
Chia làm 3 lần uống trong ngày.

CHỮA HO BẰNG

cỏ LƯỠI RẮN

Bài thuốc:
Ngày dùng 100g cỏ lưỡi rắn tươi, rửa sạch, sao vàng
cho vào 600ml nước, sắc còn 100ml, chia làm 3 lần

uống trong ngày.
Kiêng kỵ:
Phụ nữ mang thai phải cẩn thận khi sử dụng.

22

Ngoài ra, một thông báo khoa học cho biết: cỏ lưỡi
rắn ức chế quá trình sinh tinh trùng ỏ chuột, vì vậy những
vị mày râu yếu sinh lý cũng nên lưu ý.

CHỮA HO BẰNG RAU KHÚC
Rau khúc có vị ngọt, tính bình, có tác dụng tiêu đờm,
trị ho, hen suyễn, trị cảm sốt, thấp khớp, chữa bệnh tăng
huyết áp, đắp ngoài trị rắn cắn.
Bài thuốc:
Rau khúc 30g
Gừng tươh 3 lát sắc uống 3 lần trong ngày
Mỗi lần uống từ 40-50ml, uống trước khi ăn, uống 5
ngày liên tục.

CHỮA HO CỐ ĐỞM, CẦM NÔN MỬA BẰNG

củ GỪNG

Cây gừng có thân rễ phình lên thành cũ. Bộ phận
dùng làm thuốc là thân rễ (củ) tươi hoặc khô.
Gừng khô: đào củ, rửa xắt mỏng, phơi khô trong râm
hoặc để nguyên củ đem giã giập, phơi héo. Vị cay, tính
nóng, trục hàn, thông mạch.
Bài thuốc:
Ngậm hoặc nhai nuốt nước 4-20g củ gừng tươi một
ngày, chia ra làm nhiều lần.
Chú ý: Gừng tươi có tính hơi nóng
Gừng củ già xắt lát, tẩm đường hoặc tẩm muối ngậm
chữa ho và làm ấm họng về mùa đông, có thể cho thêm

23

gừng vào nước chè tươi tạo cho nước thêm hương vị,
uống ấm người, phòng trị ho rất tốt.

CHỮA HO NHIỂƯĐỜM BẰNG HỔNG KHÔ
Bài thuốc:

Hồng khô 3 quả, cho 300ml nước sắc còn 100ml lấy
ra cho thêm 50ml mật ong, chia uống 2 lần trong ngày.

CHỮA HO KHAN BẰNG LÁ TRE NON
Là lá tre bánh tẻ hoặc lá non của cây tre. Có tác dụng
thanh nhiệt trừ phiền, sinh tân dịch, lợi niệu. Thường
dùng chữa nhiệt tà gây tổn thương tân dịch, phiền táo,
khát nước, miệng lưỡi lở loét, tiểu tiện sẻn đỏ.
Bài thuốc:
Dùng lá tre 12g
Rau má 12g
Vỏ rễ dâu 12g
Quả dành dành (sao vàng) 8g
Lá chanh 8g, cam thảo 6g
Nước 700-800ml, sắc còn 250-300ml để uống
Chia 2 lần uống trong ngày; cũng có thể tán thô, hãm
vào phích uống dần.
Dùng cho các trường hợp ho khan, đờm sát, cổ họng
khô và ngứa, rêu lưỡi vàng mỏng.

24

CHỮA HO LÂU NGÀY BẰNG NHÂN LẠC VÀ HẠT TÁO
Bài thuốc:
- Nhân lạc cộng với táo tàu, mật ong, mỗi thứ lấy 30g.
Sắc lấy nước uống, uống 2 lần/ ngày.
- Nhân lạc 30g, nấu chín nhừ rồi trộn lẫn 30g mật ong,
ngày ăn 2 lần sẽ khỏi.

CHỮA HO, CHẢY MÁU CAM BẰNG CÂY HUYẾT DỤ
Cây huyết dụ có vị nhạt tính mát, làm mát máu, cầm
máu, nhưng vừa làm tan máu ứ và giảm đau.
Thường được dùng để chữa các trường hợp bị thương
và phong thấp gây đau nhức. Cây thuốc này do có lá
màu đỏ đẹp nên còn được nhân dân nhiều địa phương
trồng để làm cảnh.
Bài thuốc:
Lá huyết dụ tươi 30g
Lá trắc bá (sao cháy) và cỏ nhọ nồi, mỗi vị 20g sắc
uống.

CHỮA HEN SUYỄN BẰNG ĐINH LÃNG
Đinh lăng còn được gọi là cây gỏi cá. Lá đinh lăng
phơi khô, nấu lên có mùi thơm đặc trưng, dân gian gọi
nôm na là mùi “thuốc bắc”. Lá tươi không có mùi thơm
này.
Bài thuốc:
Rễ đinh lăng

25

T
Bách bộ
Đậu săn
Rễ cây dâu
Nghệ vàng
Rau tần dày lá
Củ xương bồ 6g
Gừng khô 4g
Đổ 600ml nước sắc còn 250ml.
Chia làm 2 lần uống trong ngày, uống lúc thuốc còn
nóng.

CHỮA TRỄ HO DO HÀN BẰNG BÁCH BỘ
Đào lấy củ già rửa sạch cắt bỏ rễ 2 đầu, đem đồ vừa
chín, hoặc nhúng nước sôi, củ nhỏ để nguyên, củ lớn bổ
đôi, phơi nắng hoặc tẩm rượu, sấy khô.
Rửa sạch, ủ mềm rút lõi, xắt mỏng phơi khô, dùng
sống. Tẩm mật một đêm rồi sao vàng.
Kiêng kỵ:
Tỳ hư, tiêu chảy: không dùng. Vị này dễ làm thương
tổn tới vị, có tính hoạt trường, vì vậy người tỳ hư, tiêu
chảy không được dùng.
BàM :
Bách bộ sao, ma hoàng khử mắt, mỗi thứSOg, tán bột
Hạnh nhân (bỏ vỏ, bỏ đầu nhọn) sao, bỏ vào nước thật
sôi, vớt ra, nghiền bột, cho mật vào nặn viên nhỏ bằng
hạt bồ kết. Mỗi lần uống 23 viên với nước nóng.
Bài 2: Trị ho nhiều

26

Dùng rễ bách bộ, gừng sống, giã lấy nước, 2 vị bằng
nhau, sắc uống 2 chén.
Bài 3; Trị ho lâu năm
Bách bộ (rễ) 20 cân
Giã vắt nước, sắc lại cho dẻo quánh.
Mỗi lần uống 1 muỗng canh, ngày 3 lần
Bài 4: Trị ho dữ dội, ho nhiều, ho không dứt
Ho dữ dội: Dùng rễ bách bộ ngâm rượu, ngày uống 1
chén, ngày 3 lần.
Ho nhiều: dùng Bách bộ (cả dây lẫn rễ), gĩa vắt lấy
nước cốt, trộn với mật ong, 2 thứ bằng nhau. Nấu thành
cao, ngậm nước nuốt từ từ.
Tự nhiên ho không dứt: Bách bộ (củ rễ), hơ trên lửa
nướng cho khô, mỗi lần lấy nước một ít ngậm nuốt nước.

HO GÀ
Bài 1:
Hoa đu đủ đực 20g (tẩm mật, sao vàng)
Rễ chanh 10g (sao vàng)
Rễ cây xương rồng 10g (sao vàng)
Rau má 20g
Lá táo 10g
Lá hẹ 8g
Cỏ nhọ nồi 20g
Gừng tươi 3 lát (mỗi lát dày 1 mm).
Cách làm: Tất cả cho vào ấm, thêm 300 ml nước, sắc
còn 150ml thì rót thuốc ra, thêm 30g đường vào đun sôi

27

lần nữa rồi để nguội uống dần. Ngày uống 3-4 lần (trước
bữa ăn 1 giờ hoặc trước khi đi ngủ), mỗi lần 2 chén nhỏ.
Chú ỷ: Kiêng ăn các thứ cay, nóng, sống, lạnh, mật,
mỡ, rau cẩn, mắm tôm, thịt gà, cá chép, ba ba. Nếu trẻ
em còn bú thì người mẹ phải ăn kiêng như trên.
Bài 2:
Lá chanh 15g
Cỏ mực 10g
Lá táo 15g
Cam thảo đất 6g
Cách làm: Tất cả đều để tươi, cho 2 bát nước, sắc còn
1/3. Cho vào một thìa cà phê mật ong rồi uống (mỗi lần
uống 1-2 thìa cà phê).
Bài 3;
Sữa 20g
Hoa hổng 2 bông
Đường kính 12g.
Cách làm: Tất cả cho vào bát, đổ xâm xấp nước,
chưng cách thủy. Trẻ em mỗi tuổi uống 1 thìa cà phê,
cách 3 giờ uống một lần.
Bài 4:
Quất 10 gam, gừng tươi 6 gam, thiên trúc hoàng 6
gam, sắc uống, mỗi ngày 1 lần.

HÔ HẤP KHÔNG TỐT NÊN CHO TRẺ ẴN CÁ MỖI TUẦN
Magiê góp phần cải thiện hoạt động của phổi, đồng
thời làm giảm các bệnh về hô hấp. Những nghiên cứu

28

gần đây cho thấy, các bệnh nhân mắc chứng hen suyễn
do thiếu magiê, nếu chú ý thực hiện chế độ ăn bổ sung
chất này thì sức khỏe sẽ hồi phục rất nhanh. Ngoài ra,
các loại hải sản khác, rau bó xôi cũng chứa nhiều
magiê.

HOA NGỌC LAN CHỮA HO
Để chữa ho, có thể lấy 30g hoa ngọc lan hấp cách
thủy với 40g mật ong, lấy nước uống. Ngoài ra, hoa ngọc
lan còn được dùng chữa nhiều chứhg bệnh khác, như viêm
phế quản, đau bụng kinh, kinh nguyệt không đều...
Ngọc lan là cây thân gỗ khá lớn, có khi cao tới 2530m. Tuy nhiên, người ta có thể chiết cành trồng vào
chậu làm cây cảnh. Lá to màu lục tươi, có lá bắp dính
thành ống bao lấy chồi. Mùa hoa vào tháng 5-8. Hoa
mọc thành từng bông ỏ nách lá phía trên ngọn, có nhiều
cánh dài, mảnh, mùi thơm dịu.
Nhiều bộ phận của cây ngọc lan có tác dụng làm
thuốc:
Hoa: Thu hái khi mới chớm nỏ, dùng tươi hoặc phơi
sấy nhẹ cho khô. Dược liệu có vị đắng, cay, tính ấm
dùng chữa ho, viêm mũi, xoang.
Chữa ho: Lấy 30g hấp cách thủy với,40g mật ong, lấy
nước uống.
Chữa đau bụng kinh ở phụ nữ: Ngọc lan 20g, ý dĩ
nhân 30g, hạt đậu ván trắng 30g, hạt mã đề 5g sắc
uống trong ngày.

29

Chữa viêm mũi, xoang, có chảy nước mũi: Hoa ngọc
lan còn xanh sấy khô giòn, tán bột mịn đựng vào lọ nút
kín, mỏ iọ để ngủi và hít mạnh để bột thuốc bay vào mũi,
ngày 2-3 lẩn, rất hiệu quả.
Lá: Dùng chữa viêm phế quản mạn tính ỏ người già.
Lấy lá ngọc lan 30g, lá cây dừa 30g thái nhỏ phơi khô,
giun đất đã chế biến 5g dùng sắc uống.
Ngoài ra, lá ngọc lan (bánh tẻ) rửa sạch, giã nát, đắp
chữa mụn nhọt sưng tấy...
Vỏ thân cây: Lấy vỏ thân cây cạo sạch lớp vỏ mỏng
bên ngoài, rửa sạch, thái mỏng, phơi khô, dùng sống
hoặc tẩm giấm sao vàng. Lấy 30g sắc với 400 ml nước
còn 100ml, uống làm 2 lần trong ngày để chữa sốt, kinh
nguyệt không đều, đại tiện khó.

THUỐC TỬ CÂY KHÊ CHUA
Việc dùng nước ép quả khế uống hằng ngày cung
cấp lượng vitamin c khá cao cho cơ thể để chống bệnh
viêm loét chân răng và chữa ngộ độc.
Để làm thuốc, người ta chỉ dùng cây khế chua. Tất cả
các bộ phận của cây khế, kể cả cây tầm gủl sống ký
sinh trên đó, đều được dùng chữa bệnh.
Vỏ rễ hoặc vỏ thân cây khế. Cạo hết lớp vỏ xanh và
rêu mốc bên ngoài, rửa sạch, thái nhỏ, sao vàng, phối
hợp với vỏ quýt lâu năm sắc uống có thể chữa ho gà.
Lá khế 20g, rửa sạch, nấu nước uống ngày hai lần,
mỗi lần nửa bát con, giúp chữa ho suyễn ỏ trẻ em.

30

Chữa ho khan, ho có đờm, kiết lỵ; Hoa khế 12g tẩm
nước gừng, sao, sắc uống.
Tầm gửí cây khế thái nhỏ, lấy 20g, sao vàng, sắc
uống chữa sốt, sốt rét, ho gà.

CHỮA HO, VIÊM HỌNG BẲNG QUẲ m e
,

rừng

Quả me rừng ướp muối, rồi phơi khô làm ô mai ngậm
chữa ho, viêm họng, nôn mửa.
Quả phơi khô 10-20g, giã nhỏ, sắc với 400 ml nước
còn 100 ml, uống có tác dụng giải cảm, tiêu viêm, sinh
tân dịch.
Dùng ngoài, quả me rừng tươi giã nát, lấy nước bôi
chữa nước ăn chân

PHÒNG CHỐNG HO
Để chống ho, lấy lá tía tô tươi nghiền nhỏ làm nước
uống, hoặc nấu lá tía tô với rễ cây cát cánh.
Ngoài ra, có thể dùng lá tía tô xanh, rễ tía tô phơi khô
trong bóng râm, gạo nếp rang và vỏ quýt để nấu cháo.
Món ăn này cũng có công dụng chữa ho rất tốt.

CHỮA HO BẰNG CÂY CHUA ME ĐẤT
Chua me đất có vị chua, tính lạnh, có tác dụng thanh
nhiệt, giải khát, giảm ho, lợi tiểu.
Bài thuốc:

31

Chua me đất hoa vàng 20g, măng tre mới nhú 20g,
rễ dâu chỉ lấy phần vỏ trắng ở trong 10g, tẩm mật sao
vàng, gừng 8g.
Giã nát, thêm ít đường hoặc mật ong, hấp cơm, uống.
Có thể dùng riêng lá chua me đất hoa vàng, rửa sạch,
nhai với muối, nuốt nước dần dần để chữa viêm họng

CHỮA HO. VIÊM HỌNG, TIÊU HOÁ KÉM BẰNG CÂY GIÊNG
Bài thuốc:
Riềng củ thái lát mỏng, đem muối chua, khi dùng có

thể ngậm với vài hạt muối hoặc nhai nuốt dần.

CHỮA HO CẢM 00 THỜI TIẾT NỐNG BẴNG HÚNG CHANH
Bài thuốc:
Mỗi lần dùng từ 7 - 10 lá, đem rửa sạch, chấm muối
nhai nuốt sống hoặc giã nát lấy nước để uống.

Ngoài ra, húng chanh còn được dùng kết hợp với lá
sả, lá khuynh diệp, lá ổi, lá hương nhu, lá gừhg... nấu
nước để xông giải cảm, trị ho cũng rất tốt.

CHỮA HO ĐỞM. THỔ HUYẾT, KHÚ THỞ
BẰNG CÂY THIÊN MÔN ĐÔNG
Cây thiên môn đông; là một loại dây leo, sống lâu
năm. Dưới đất có rất nhiều rễ củ hình thỏi mầm.
Quả là một quả mọng màu đỏ khi chín, mọc hoang và

32

1
được trồng ỏ khắp nơi trong nước ta, để lấy rễ. Có khi
được trổng trong chậu để làm cảnh.
Rễ củ hái về, tẩm nước cho mềm (có khi người ta đồ
chín cho mềm) rồi rút bỏ lõi, thái mỏng phơi hay sấy khô.
Chú ý khi tẩm nước, đừng ngâm lâu quá, tác dụng sẽ kém.
Vị lúc đầu ngọt, sau hơi đắng, củ nào béo mẫm, vàng
là tốt. Thuốc dùng trong nhân dân làm thuốc chữa ho,
lợi tiểu tiện và chữa sốt, thuốc bổ.
Liều dùng 10g-15g một ngày dưới dạng thuốc sắc
hoặc nấu thành cao.
Bài thuốc:
Thiên môn, mạch môn, ngũ vị tử, sắc thành cao,
luyện với mật dùng để uống. Ngày uống 4-5g cao này.

CHỮA HO GÀ BẰNG BÚP DÂU
Lấy búp dâu 16g, mè đất 30g sao vàng, hạ thổ, búp
cây chanh 12g, hoa cây guốc nước mặn 20g sao vàng.
Tất cả thái nhỏ, sắc nước, rồi hòa với đường. Trẻ em
1-3 tuổi, uống mỗi lần 1 thìa cà phê; 4-6 tuổi mỗi lần 1,5
thìa; 7-9 tuổi mỗi lần 2 thìa; 10-12 tuổi mỗi lần 2,5 thìa;
13-15 tuổi mỗi lần 3 thìa. Ngày uống 2 lần, kiêng ăn chất
tanh.

CHỮA HO GÀ BẰNG vỏ TRÚNG GÀ
Bài thuốc:
Màng vỏ trứng gà: 12 cái sấy khô, nghiền thành bột,
3-lN( iU 1

33

ma hoàng 1,5g, tử uyển lOg. Cho vào nước nấu 10
phút, bỏ bã lấy nước uống với bột màng vỏ trứng gà.
Dùng ngày 1 lần trong 5 ngày.

CHỮA HO LÂU NGÀY KHÔNG KHỎI BẰNG RAU DỀN
Rau dền có 2 loại, trắng và đỏ. cả 2 loại rau này đều
là những vị thuốc hay. Rau dền vị ngọt, tính lạnh, không độc
Bài thuôc;
Lấy rau dền luộc chín vừa, ăn cả nước lẫn cái, ăn liền
trong vài ngày thì khỏi.

CHỮA HO NÓNG BẰNG GẠO TẺ
Triệu chứng:

Ho khan, khó khạc đờm, đờm vàng đặc, khô miệng,
đau họng, lắm khi phát sốt đầu nhức, sợ gió, đầu lưỡi đỏ,
mặt lưỡi đóng rêu trắng hoặc vàng.
Bài thuốc:
Lấy một nửa bát cơm gạo tẻ, một lít rưỡi nước mía
nguyên chất. Gạo tẻ cho vào nước mía, nấu thành cháo,
ăn ngày 2 lần vào buổi sáng và buổi tối.

CHỮA HO RA MÁU BẰNG HOA PHÙ DUNG
Đông y thường dùng lá và.hoa phù dung làm thuốc,
trong một số trường hợp còn dùng cả vỏ rễ. Lá thường
hái vào hai mùa hè, thu: cắt lấy phiến lá, phơi khô trong

34

bóng râm (âm can), bảo quản ỏ nơi khô ráo và thoáng
gió để dùng dần. cần thường xuyên phơi lại để chống
ẩm mốc. Hoa thuờng hái vào khi hoa nở, đem phd trong bóng
râm hoặc sấy khô dùng dần. Rễ chỉ nên đào khi cần thiết
Bài thuốc:
Dùng hoa phù dung 9-10 bông, sắc nước uống; ngày
2-3 lần.

CHỮA HO BẰNG CHANH
Cây chanh là loài cây nhỏ, có gai. Lá mọc so le, mép
khía răng. Hoa màu trắng, phớt tím, thơm. Quả hìph cẩu
vỏ mỏng nhẵn, màu vàng nhạt, vị rất chua. Lá và vỏ quả
vò ra có mùi tinh dầu thơm mát. Hạt có vị đắng, chát,
tính bình.
Bài thuốc;
Hạt chanh 10g, hoa đu đủ đực 15g, lá hẹ 15g.
Tất cả đem nghiền nát, rồi trộn với 20ml nước thêm
mật ong hoặc đường kính, uống làm ba lần trong ngày.
Dùng vài ngày.

DÙNG LẠC TRỊ HO
Trái với-suy nghĩ của nhiều người rằng khi bị ho cần
kiêng lạc, loại thực phẩm này lại có mặt trong danh sách
các thuốc chữa ho. Ngoài ra, lạc còn giúp chữa nhiều
bệnh khác.
Đông y cho rằng nhân lạc có tác dụng an tỳ vị, nhuận

35

phổi, tiêu đờm, tăng cường điều khí, thanh họng, chống
ho. Vỏ lụa của lạc cầm máu rất tốt, dùng cho các bệnh
xuất huyết trong và ngoài. Nó cũng kích thích tủy xương
tái tạo tiểu cầu làm giảm thời gian xuất huyết.
Bài thuốc;
Trị ho lâu ngày, ho gà ở trẻ em: Nhân lạc bỏ vảy
nhọn, đun nhỏ lửa thành canh ăn.
Phù chân: Nhân lạc sống để nguyên vỏ lụa 90g, đậu
đỏ 90g, táo hồng bì 90g, tất cả nấu thành canh chia mấy
lần ăn trong ngày.
ít sữa sau sinh; Lạc nhân 90g, chân giò 1 cái (dùng
chân trước), hai thứ ninh nhừ ăn trong ngày.
Viêm thận mãn: Lạc nhân 125g, đậu xanh sống 250g,
đường đỏ vừa đủ, cho lạc nhân và đậu xanh vào bình
sành (không dùng bình kim loại), đổ 3 bát nước sôi đun
nhỏ lửa, đến khi vỏ đậu xanh nứt ra và có màu nâu là ăn
được. Hoặc có thể dùng vỏ lụa lạc nhân, táo đỏ lượng
như nhau, sắc uống thay trà, dùng liền 7 ngày trị phù
thũng do viêm thận.

CHỮA HO NHIÊU ĐỜM BANG QUÝT
Cát hồng (một loại vỏ quýt chế) 10g, bột xuyên bối
3g, lá tỳ bà chế 15g, sắc uống.

CHỮA HO, ĐỜM KHÍ NGHỊCH BẰNG TRÁI BƯỞI
Hàm lượng vitamin c ỏ quả bưỏi khá cao, gấp khoảng
10 lần so với quả lê. Múi bưỏi vị ngọt, chua, tính mát,

36

không độc, có tác dụng kiện tỳ, trị ho, giải rượu.
Bài 1:
Múi bưỏi 100g, rượu gạo 15ml, mật ong 30ml. Chưng
cách thủy cho chín nhừ, mỗi ngày ăn 1 lần.
Bài 2:
Múi bưởi cắt nhuyễn cho vào bình, ngâm rượu, đậy
kín 1 đêm, nấu nhừ, dùng mật ong trộn đều, ngậm nuốt
thường xuyên.

CHỮA HO, SỐT CẢM MẠO BẰNG HOA cúc TRẮNG
Hoa cúc phơi, sấy khô bằng diêm sinh độ 2-3 giờ,
thấy hoa chín mềm là được. Khi sấy diêm sinh, đem nén,
trên đè càng nặng càng tốt.. Nén độ 1 đêm cho nước
đen chảy ra, đêm phới độ 3-4 nắng
Nếu trời râm thì đêm phải sấy diêm sinh. Hoa cúc
trắng có vị ngọt, đắng, tính hơi hàn. Hoa cúc vàng có vị
đắng cay, tính ôn
Bài thuốc;
Tang diệp, cúc hoa, mỗi vị 6g
Liên kiều, bạc hà, cam thảo, cát cánh, mỗi vị 4g
Nước 600ml
Sắc còn 200ml, chia 3 lần uống trong ngày.

CHỮA HO DO PHẾ NHIỆT
Nước thảo mai tươi, nước chanh, nước ép lê tươi mỗi
loại 50g, mật ong 15g, trộn đều uống

37

CHỮA HO NHIỀU DỞM LẪN MÁU
Lấy 1,5kg lê bỏ hạt, ninh thành cao, cho mật ong với
lượng vừa phải vào trộn đều. Mỗi lần lấy ra 2-3 thìa con
hòa nước sôi uống. Thuốc có tác dụng nhuận phổi, sinh
tân dịch, tan đờm

CHỮA HO BẰNG HÀNH TA
Hành tươi 7 củ để cả lá và rễ, rửa sạch thái nhỏ, quả
lê 1 quả thái lát, đường trắng 50g, sắc với nước để uống
nước thuốc, ăn. Hành và lê, ngày 2-3 lần.

CHỮA HO Cớ 00 ĐỎM BẰNG CÂY LÔ HỘI
Là cây thảo sống nhiều năm, lá màu xanh lục, không
cuống, mọc sít nhau, dày, mẫm, hình 3 cạnh, mép dày,
có răng cưa thô. Hoa nở vào mùa thu và hè, mọc thành
chùm dài màu vàng lục, phớt hồng. Quả nang có hình
bầu dục, lúc đầu có màu xanh sau chuyển sang vàng
Lô hội thường được trồng làm cảnh; lá, hoa và rễ
được dùng làm thuốc. Vị đắng, tính mát, vào 4 kinh can,
tỳ, vị, đại trường. Có 3 tác dụng chính, liều thấp có tác
dụng kích thích tiêu hóa, liều cao là thuốc tẩy mạnh;
Ngoài ra còn là thuốc có tác dụng thông mật.
Bài thuốc:
Lô hội 20g, bỏ vỏ ngoài, lấy nước rửa sạch chất dính.
Sắc uống ngày một
Lưu ý: Do lô hội có tác dụng tẩy mạnh, vì vậy nên

38

giảm liều hoặc ngưng thuốc nếu khi dùng có hiện tượng
đi ngoài, phân lỏng.
Người đã bị đi ngoài phân lổng thì không nên dùng.
Nên thận trọng khi dùng cho người cao tuổi. Phụ nữ có
thai và người tỳ vị hư nhược không được dùng

CHỮA HO GÀ BẰNG MA HOÀNG
Bài 1:
Thời kỳ sơ phát: sốt nhẹ, ớn lạnh, sổ mũi, ho tăng
dần, ngày nhẹ đêm nặng, đờm trắng loãng, rêu trắng
mỏng, mạch phù khẩn. Dùng:
Ma hoàng 4g, tử uyển 6g, tô diệp 3g, bạch tiền 6g,
bách bộ 6g, hạnh nhân 5g, trần bì 6g, sinh cam thảo 3g.
Đổ 800 ml nước, sắc làm 300 ml, chia uống 3 lần
sáng, trưa, chiều, ngày 1 thang
Bài 2:
Thời kỳ ho cơn :Biểu hiện lâm sàng
Ho từng cơn dài, ngày nhẹ đêm nặng, khi ho mặt đỏ
gay, mắt đỏ, chảy nước mắt, nước mũi
Sau cơn ho có tiếng kêu rít như tiếng gà gáy, thậm

chí sau khi nôn ra thức ăn và đờm nhớt cơn ho mới đỡ,
khi ho nhiều có thể thấy trong đờm có lẫn sợi máu, nặng
thì chảy máu mũi hoặc chảy máu dưới kết mạc mắt, mí
mắt sưng húp, rêu lưỡi vàng, mạch sác hữu lực. Dùng
bài thuốc;
Nam mộc hương 10g, bách bộ 10g, Tiền hổ 10g, bối
mẫu 10g, xa tiền tử 6g, thiên trúc hoàng 6g. hải phù

39

thạch ...