Mục lục
LUYỆN TRÍ NHỚ ........................................................................................................................................................ 3
Lời nhà xuất bản ....................................................................................................................................................... 4
Giới thiệu ...................................................................................................................................................................... 5
CHƯƠNG 1. CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ TRÍ NHỚ ................................................................................................. 7
1. Trí nhớ là gì? .......................................................................................................................................................... 8
2. Nguyên nhân gây suy giảm trí nhớ ........................................................................................................... 10
3. Người trẻ và những biểu hiện suy giảm trí nhớ .................................................................................. 13
4. Một số sai lầm khi cải thiện trí nhớ ........................................................................................................... 16
CHƯƠNG 2. PHƯƠNG PHÁP RÈN LUYỆN TRÍ NHỚ ............................................................................... 19
1. Sử dụng thường xuyên ................................................................................................................................... 20
2. Khắc phục chứng hay quên........................................................................................................................... 21
3. Chú tâm ................................................................................................................................................................. 24
4. Lặp lại..................................................................................................................................................................... 29
5. Nhớ tích cực ........................................................................................................................................................ 32
6. Liên tưởng............................................................................................................................................................ 36
7. Phân nhóm ........................................................................................................................................................... 41
8. Tưởng tượng....................................................................................................................................................... 43
9. Âm thanh .............................................................................................................................................................. 50
10. Hòa trộn ............................................................................................................................................................. 53
11. Ghi chú ................................................................................................................................................................ 56
12. Nhớ tên và khuôn mặt.................................................................................................................................. 60
13. Ghi nhớ các con số ......................................................................................................................................... 65
14. Ghi nhớ ngôn ngữ........................................................................................................................................... 70
15. Ghi nhớ các thông tin.................................................................................................................................... 74
16. Thu nhận và làm mới .................................................................................................................................... 82
17. Luyện tập các phương pháp để tăng cường trí nhớ ........................................................................ 84
Kết luận ...................................................................................................................................................................... 90
Một vài bài kiểm tra .............................................................................................................................................. 91
Bạn có biết... ............................................................................................................................................................. 94
Không đọc thì phí................................................................................................................................................... 95

1

Alpha Books biên soạn
Phan Văn Hồng Thắng chủ biên

LUYỆN TRÍ NHỚ
Bản quyền © 2012 Alpha Books
NHÀ XUẤT BẢN THANH NIÊN

2

Lời nhà xuất bản
Bạn đọc thân mến,
Trong cuộc sống, chắc hẳn không ít lần bạn gặp rắc rối với trí nhớ “đỏng đảnh” của mình.
Bạn ra chợ nhưng quên mất mình cần mua những gì, bạn vào phòng thi nhưng vắt óc không
nhớ ra công thức đã học đi học lại, bạn lên thuyết trình nhưng lại “đánh rơi” hết những nội
dung đã luyện tập ở nhà,… Sau mỗi lần như thế, bạn không còn tin vào trí nhớ của mình
nữa. Bạn cảm thấy mình thật thua thiệt vì không được trời phú cho một trí nhớ tốt.
Nhưng bạn có biết, trí nhớ có từ khi chúng ta mới sinh ra, nó phát triển hay tàn lụi, nó
phong phú hay nghèo nàn phụ thuộc vào sự luyện tập của chính bạn. Vì thế, đừng tự ti vì
bạn không có một trí nhớ tốt, chỉ là bạn chưa luyện tập đúng cách mà thôi.
Cải thiện trí nhớ tưởng như rất trừu tượng, mơ hồ đã trở nên rõ ràng qua các phân tích cụ
thể, cùng những ví dụ gần gũi, thiết thực trong cuốn sách này. 17 phương pháp ghi nhớ và
những bài luyện tập thú vị sẽ giúp bạn tìm thấy con đường để đưa những thông tin, con số,
những công thức, những bài học, những lịch trình,… đi vào bộ nhớ dễ dàng và ở lại với bạn
lâu nhất. Không còn phải lúng túng với sự đãng trí hay nhầm lẫn, bạn sẽ nhanh chóng biến
trí nhớ trở thành công cụ hiệu quả trong học tập, công việc và cuộc sống.
Chỉ với 10 phút luyện tập mỗi ngày, cùng óc hài hước và niềm háo hức nâng cao trí nhớ, bạn
sẽ phải bất ngờ trước tiềm năng ghi nhớ đặc biệt của mình.
Xin trân trọng giới thiệu tới độc giả!
Hà Nội, tháng 11 năm 2012
CÔNG TY SÁCH ALPHA

3

Giới thiệu
Trước nay, bạn vẫn tự nhủ mình không thông minh bằng nhiều người, nên bạn ráng sức
chuyên cần để đạt được thành tích tốt. Và quả thật bạn đã thành công. Điều gì giúp bạn đạt
được điều đó? Nhiều người quanh bạn và ngay cả chính bạn sẽ tự mặc định rằng, bạn không
xuất sắc gì mà chỉ là “cần cù bù thông minh” thôi. Nhưng đó chỉ là bề nổi của tảng băng
chìm. Cái giúp bạn thành công là sự thuần thục. Bạn đã gắng công làm điều gì đó nhiều lần.
Giải một bài toán khó. Ngẫm nghĩ một đoạn văn hay. Suy tư một vấn đề hóc búa, v.v…
Những hành động lặp đi lặp lại, kiên trì, bền bỉ, khiến bạn thành người điêu luyện. Và trí
nhớ đã chắp đôi cánh để tất cả những gì bạn rèn giũa đạt đến thành công. Nhờ trí nhớ,
những gì bạn học tập, tìm tòi khám phá được lưu giữ trong tâm trí bạn, để rồi tái hiện một
cách nguyên vẹn mọi lúc mọi nơi. Đâu chỉ có bạn mà tất cả mọi người xung quanh, từ một
em bé sơ sinh mới chào đời đến những bậc cao niên đều cần đến nó.
Một em bé vừa ra đời dù chưa biết nói nhưng vẫn biết “lạ” nếu đó không phải là cha mẹ hay
người quen của mình. Một học sinh vận dụng tất cả những gì mình đã học, đã tìm tòi để
hoàn thành tốt bài thi. Một người con xa xứ nhiều năm bồi hồi xúc động khi nhận ra hình
ảnh thân thuộc của quê hương qua cửa sổ máy bay. Tại sao họ làm được điều đó? Chỉ có thể
nhờ trí nhớ mà thôi! Bạn đã từng làm gì mà không cần đến trí nhớ chưa? Mỗi buổi sáng,
chúng ta thường lặp lại nhiều việc giống hệt nhau. Đó chính là một biểu hiện của trí nhớ
dưới dạng thói quen. Rồi sau đó, bạn có thể rời khỏi nhà đi gặp một ai đó. Bạn có để ý làm
thế nào bạn đến được địa điểm mình cần đến, nhận biết người mình cần gặp, phát hiện món
ăn bạn thường nấu hay món đồ bạn thường dùng? Đó chẳng phải đều là biểu hiện của trí
nhớ hay sao? Điều này khẳng định rằng: ở nơi nào đó trong não của mỗi chúng ta có một
kho chứa khổng lồ gồm những hình ảnh, sự việc, hiện tượng được liên kết bất biến theo
thời gian và có thể được nhớ lại nếu như chúng ta biết kích hoạt nó đúng cách.
Hãy thử tưởng tượng xem, một buổi sáng nào đó, bạn thức dậy và bỗng hoảng hốt giật mình
khi không nhớ được điều gì hết, giống như cô nàng Lucy trong bộ phim tình cảm lãng mạn
của điện ảnh Mỹ 50 First Dates (tạm dịch: 50 lần hẹn hò đầu tiên). Nhưng thật tồi tệ khi
chẳng có anh chàng Henry nào ở bên cạnh giúp đỡ bạn. Bạn không biết mình đang ở đâu,
không nhận ra bất cứ ai, không biết mình đã ăn cơm chưa, thậm chí bạn cũng không biết là
mình vừa ngủ dậy hay chuẩn bị đi ngủ... Mọi sinh hoạt của bạn bị rối loạn. Tất cả mọi thứ
xung quanh đều lạ lẫm, và thậm chí bạn còn không hiểu người khác đang nói gì. Tất cả đều
phải làm lại từ đầu nhưng bạn lại không biết bắt đầu từ đâu. Mới chỉ tưởng tượng đến đấy
thôi chắc bạn đã cảm thấy ớn lạnh. Nếu có một ngày như thế, quả thật là một thảm họa!
Tất nhiên đây chỉ là giả thiết, nhưng cũng đủ cho thấy vai trò đặc biệt quan trọng của trí
nhớ trong đời sống và hoạt động của con người. Nếu không có trí nhớ thì không có kinh
nghiệm, không có kinh nghiệm thì không thể có bất cứ một hoạt động nào, đặc biệt là quá
trình phát triển tâm lý, tính cách con người.
Tuy nhiên, trí nhớ của mỗi người không giống nhau. Có người nhớ tốt vấn đề này, có người
lại nhớ tốt vấn đề kia, nhưng tôi có thể đảm bảo với bạn rằng người nào có trí nhớ tốt hơn,
người đó sẽ làm được nhiều việc hơn và nhiều khả năng thành công hơn. Bạn sẽ thấy rõ
điều này trong chính lớp học của mình. Từ những môn xã hội như Văn, Sử, Địa cho đến
những môn tự nhiên như Toán, Lý, Hóa, tất cả đều dành sự ưu ái cho người có trí nhớ tốt

4

hơn. Nếu nhớ được nhiều công thức Toán, Lý, Hóa, bạn sẽ vận dụng để làm bài tốt hơn,
nhanh chóng hơn và quan trọng là đạt điểm cao hơn. Nếu thuộc nhiều câu thơ, các sự kiện
lịch sử, kết hợp với sự nhịp nhàng trong câu từ, bạn sẽ làm bài môn Văn, Sử, Địa tốt hơn,
trôi chảy và có sức thuyết phục hơn. Đặc biệt, khi bạn rời ghế nhà trường bước vào cuộc
sống thì ưu thế này càng thể hiện rõ rệt.
Trong công việc, người có trí nhớ tốt hơn thường sẽ tiếp thu nhanh hơn, vận dụng chúng
vào công việc hiệu quả hơn, từ đó khẳng định được vị thế cũng như năng lực của mình. Tôi
lấy ví dụ trường hợp của một quản trị viên tập sự ở một tập đoàn đa quốc gia. Trong 12
tháng đào tạo của chương trình, anh ta được luân chuyển qua tất cả các phòng ban. Anh ta
và đồng nghiệp của mình được đào tạo, huấn luyện và giao thực hiện những dự án nhỏ như
một bài kiểm tra năng lực. Vì khả năng ghi nhớ có hạn nên dự án của anh ta không đạt mục
tiêu đề ra. Kết quả thật đáng buồn, anh ta bị loại khỏi chương trình. Anh ta thất vọng, buồn
bã tự trách mình tại sao không cố gắng ghi nhớ vận dụng tốt hơn những điều được học.
Đó chỉ là một trong vô vàn những tình huống cho thấy trí nhớ tốt quan trọng đến nhường
nào. Vì lẽ đó, nhiều lúc bạn thầm nghĩ “giá mình có được trí nhớ tốt như anh ấy thì hay biết
mấy.” Vậy có bao giờ bạn tự hỏi trí nhớ tốt có thể do luyện tập mà thành không?
Con người chúng ta khi sinh ra đều được tạo hóa ban tặng một bộ óc với nhiều khả năng
khác nhau. Tùy thuộc vào đặc điểm của bộ não mà mỗi người có khả năng lưu giữ hay đơn
giản là ghi nhớ khác nhau. Tuy nhiên không phải vì thế mà những ai bẩm sinh có trí nhớ
không tốt bi quan về mình, bởi chúng ta vẫn có thể tăng cường trí nhớ bằng cách rèn luyện.
Trong một buổi giao lưu tại Việt Nam năm 2010, Eran Katz – người lập kỷ lục Guinness về
trí nhớ có thể nhớ được một dãy số gồm 500 chữ số chỉ sau một lần đọc – đã cho biết: “Một
trí nhớ tốt là tài sản quan trọng nhất. Nó là công cụ hữu hiệu mà chúng ta có được, vì thế
chúng ta cần phải đầu tư, rèn luyện và nuôi dưỡng nó thích đáng.” Như vậy trí nhớ tốt giống
như một quỹ đầu tư, nếu ta biết cách quản lý, điều tiết hợp lý thì nó sẽ ngày càng sinh lợi.
Ngược lại, nếu ta bỏ quên hay điều tiết thiếu khoa học thì nó không chỉ trở về con số 0 mà
còn khiến ta bị phá sản, nợ nần. Bạn có thể phản biện rằng trí nhớ chứ đâu phải tiền bạc mà
bị suy giảm hay mất đi theo thời gian, đó là yếu tố bẩm sinh. Nhưng thực tế bộ nhớ của bạn
sẽ dần ì trệ và lão hóa khi bạn không buộc nó “làm việc” thường xuyên và nếu có sự tập
luyện, trí nhớ sẽ liên tục được cải thiện và nâng cao.
Trong cuốn Bí mật của một trí nhớ siêu phàm, Eran Katz đã tiết lộ: “Tôi sinh ra không có
năng khiếu đặc biệt. Khả năng nhớ của tôi đều do tập luyện từ nhỏ… Phần lớn chúng ta cho
đến cuối đời đều chỉ sử dụng được khoảng 10% khả năng ghi nhớ của mình.” Chỉ có 10%
thôi, như vậy 90% còn lại bị bỏ phí. Vậy tại sao chúng ta lại hoang phí khối tài sản khổng lồ
mà tạo hóa đã ban tặng như vậy?
Có thể đến đây, bạn sẽ nhủ thầm: “Nói thì hay lắm nhưng liệu có phương pháp cụ thể nào để
cải thiện trí nhớ không mới là quan trọng chứ?” Vâng, đó chính là lý do tại sao cuốn sách
này ra đời. Những phương pháp, lời khuyên từ các chuyên gia hàng đầu thế giới về trí nhớ
sẽ giúp bạn làm giàu thêm “quỹ đầu tư” của mình và có được một trí nhớ “siêu phàm” như
bạn mong muốn.

5

CHƯƠNG 1. CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ TRÍ NHỚ

6

1. Trí nhớ là gì?

Từ đầu cuốn sách, chúng ta liên tục bàn luận và nhắc đến “trí nhớ”, nhưng rốt cuộc “trí nhớ”
là gì?
Trí nhớ có thể hiểu đơn giản là khả năng lưu giữ thông tin, không chỉ là đặc quyền của con
người mà tồn tại ở cả động vật. Tùy theo độ phức tạp của bộ não mà mỗi loài vật có những
cấp độ nhớ khác nhau. Các cấp độ này được biểu hiện qua các hành động, tập tính hay thói
quen như các loài chim hàng năm vẫn vượt hàng ngàn cây số bay từ phương Bắc về phương
Nam tránh rét, đàn voi khi sống trong môi trường hạn hán vẫn nhớ và tìm tới nơi dồi dào
thức ăn và nước uống,..
Nhưng khác với loài vật, trí nhớ của con người phức tạp và đa dạng hơn. Bởi nó luôn đi kèm
với nhận thức. Thực tế, trí nhớ gồm ba quá trình chính sau:
Quá trình ghi nhận: Là khả năng ghi lại thông tin nhờ quá trình hưng phấn ở những vùng
tương ứng của bộ não trước các kích thích thực tại: càng chú ý và thích thú với kích thích
bao nhiêu, quá trình ghi nhận càng chắc chắn, rõ ràng bấy nhiêu. Quá trình ghi nhận có thể
chủ động, tích cực, có thể không chủ định, vô thức.
Quá trình lưu trữ (bảo tồn): Là quá trình hình thành những đường liên hệ tạm thời duy
trì dấu vết của những kích thích đã tác động vào não. Kích thích càng mạnh, càng lặp lại
nhiều lần thì quá trình lưu trữ càng bền vững.
Quá trình tái hiện (nhớ lại): Là quá trình khôi phục lại những thông tin đã được lưu trữ.
Sự tái hiện xuất hiện dưới hai hình thức:
Nhận lại: Thông qua các giác quan, nhận ra những đối tượng đã kích thích trước kia, nay
đang trực tiếp tác động vào các giác quan. Ví dụ: Nhận ra một người quen trong đám đông.
Hiện lại: Kinh nghiệm và tri thức cũ, không cần thông qua tri giác đối tượng kích thích trước
kia vẫn có thể hiện ra trong óc, không cần sự có mặt trực tiếp của chúng. Ví dụ: Hiện lại
khuôn mặt của ba mẹ mỗi lúc nhớ nhung.
Chính vì vậy, trí nhớ là quá trình tâm lý phản ánh những kinh nghiệm, tri thức của con người
bằng cách ghi nhận, bảo tồn và tái hiện lại chúng dưới dạng biểu tượng, ý niệm và ý tưởng.
Trí nhớ phản ánh bản thân hiện thực được con người tích lũy thông qua kinh nghiệm và
biến chúng trở thành vốn riêng của mình. Tóm lại, trí nhớ là sự tổng hoà của nhiều yếu tố
phức tạp. Nếu như nhận thức là cơ sở để con người nhận biết thế giới, từ đó tìm ra cách phù
hợp để tác động vào thế giới nhằm đem lại hiệu quả cao nhất thì trí nhớ là công cụ để

7

những nhận biết đó được lưu trữ, từ đó tiếp tục phát triển hoàn chỉnh hơn trong những giai
đoạn sau này. Và cũng chính trong quá trình ghi nhớ, nhờ nhận thức, chúng ta biết lựa chọn,
tập trung vào một khía cạnh nào đó, bỏ qua tất cả những điều còn lại, thúc đẩy quá trình
chọn lọc hiệu quả và kích thích mong muốn ghi nhớ trong mỗi con người.
Tải thêm ebook: http://www.taisachhay.com

8

2. Nguyên nhân gây suy giảm trí nhớ

Suy giảm trí nhớ tuy không gây hại cho sức khỏe nhưng đem lại rất nhiều phiền toái và khó
chịu cho mỗi chúng ta. Bạn đến lớp và chợt nhận ra mình đã để quên cuốn vở ghi chép ở
nhà. Và nếu được ưu ái gọi lên bảng trả bài, bạn sẽ làm sao? Hay một anh bạn trong lớp
cuống cuồng lao vào lớp cho kịp giờ học trong bộ quần áo xộc xệch… Những phiền toái ấy
xuất phát từ rất nhiều nguyên nhân. Việc xác định rõ các nguyên nhân sẽ giúp bạn có những
biện pháp phòng tránh và ghi nhớ hiệu quả, đồng thời giúp mang lại những giây phút dễ
chịu, thoải mái hơn cho cuộc sống của mình và những người xung quanh.
Nguyên nhân khách quan
Những nguyên nhân thuộc dạng này thường là do bệnh lý hoặc tai nạn. Nó bao gồm các
nguyên nhân khó tránh như: suy giảm trí nhớ do tuổi tác; đột biến gen; rối loạn giấc ngủ;
rối loạn tăng động giảm chú ý (Tên tiếng Anh: ADHD – Hyperactivity and attention deficit
disorder) (khoảng 4% học sinh mắc phải bệnh lý này); các bệnh như thiểu năng tuần hoàn
não, thoái hóa não (như bệnh Alzheimer), u não, viêm não siêu vi…, chấn thương vùng đầu
do tai nạn.
Ngoài ra, còn có những nguyên nhân có thể xuất phát từ những thói quen xấu của con người
nhưng xét về mặt tổng thể vẫn xếp vào dạng khách quan. Đó là các bệnh như tai biến mạch
máu não, các bệnh lý về gan, tuyến giáp, rối loạn giấc ngủ do stress. Đồng thời việc sử dụng
một số loại thuốc như: gây mê, thuốc chống trầm cảm, thuốc ngủ, thuốc gây nghiện lâu ngày
cũng có thể gây suy giảm trí nhớ.
Cuối cùng cần phải kể thêm căn bệnh trầm cảm mà nguyên nhân của nó chủ yếu đến từ các
yếu tố khách quan. Bản chất của trầm cảm là khiến người bệnh thờ ơ, không chú ý đến xung
quanh, giảm quan sát, có cảm giác mất năng lực trong cuộc sống. Do đó, bệnh nhân trầm
cảm không buồn để ý đến bất cứ thứ gì, và đương nhiên suy giảm khả năng ghi nhớ.

9

Nguyên nhân chủ quan
Đây mới là nguyên nhân chính khiến bạn bị suy giảm trí nhớ. Chính thói quen sống không
khoa học khiến cơ thể bạn bị tổn hại nghiêm trọng. Lối sống thiếu lành mạnh sẽ ảnh hưởng
trực tiếp đến thể lực và trí lực của bạn. Có thể kể đến những thói quen có hại thường hay
gặp dưới đây.
Uống rượu: Nghiện rượu, nhất là rượu mạnh, chính là tác nhân gây nên những tổn thương
rất khó, thậm chí là không thể phục hồi ở não bộ. Việc uống rượu thường xuyên không chỉ
làm cho trí óc của bạn thường xuyên thiếu minh mẫn để làm việc và học tập tốt mà còn là
tác nhân góp phần gây ra các bệnh về gan.
Thức khuya: Đêm là thời gian nghỉ ngơi để não sàng lọc và sắp xếp lại những thông tin, ký
ức đã diễn ra ban ngày. Nếu bạn thức khuya, thay vì được nghỉ ngơi, não bạn lại phải hoạt
động. Điều này khiến cho chức năng ghi nhớ của não bị rối loạn. Một giấc ngủ đủ và sâu sẽ
cải thiện chức năng của não, bảo vệ não tránh nguy cơ suy giảm trí nhớ. Không chỉ vậy, để
thức được khuya, nhiều bạn sử dụng các loại thức uống kích thích như cà phê, trà.... Việc sử
dụng thường xuyên các loại thức uống này một cách không phù hợp khiến tinh thần bạn
luôn căng thẳng và các tế bào thần kinh mau chóng bị lão hóa.
Thường xuyên tiếp xúc với các hóa chất độc hại: Việc thường xuyên ăn các loại thực
phẩm không rõ nguồn gốc, phẩm màu độc hại sẽ khiến cho cơ thể bạn tích tụ các hóa chất.
Lâu ngày chúng sẽ tấn công cơ thể, trong đó có não bộ.
Hút thuốc: Nghiên cứu khoa học đã chứng minh rằng, những người nghiện thuốc nặng có
vấn đề về trí nhớ nhiều hơn những người không hút thuốc. Với mỗi lần hút, chất nicotin có
trong thuốc lá sẽ tích tụ ở não từ 3- 5 phút. Lâu dần, chúng sẽ làm co hẹp các mạch máu,
khiến não bộ kém nhạy bén và chức năng ghi nhớ giảm. Không chỉ vậy, nó còn là nguyên
nhân chính gây ra các bệnh tai biến mạch máu não, các bệnh về gan.
Thường xuyên tiếp xúc với môi trường thiếu oxy: Thói quen trùm kín chăn khi ngủ hay
ở lâu trong phòng đóng kín cửa sẽ khiến lượng oxy cung cấp cho cơ thể quá ít trong khi
lượng CO2 lại gia tăng. Tình trạng thiếu oxy kéo dài sẽ khiến các tế bào não hoạt động kém
linh hoạt, dễ bị tổn thương.
Sử dụng điện thoại quá nhiều: Ngày nay điện thoại di động là một vật dụng không thể
thiếu đối với con người. Nếu bạn là một tín đồ công nghệ (sử dụng điện thoại để nghe gọi,
nhắn tin, lướt web từ 5 giờ đồng hồ trở lên mỗi ngày), chính bạn đang tự tay phá hoại trí
nhớ của mình. Bức xạ từ sóng điện thoại chính là một trong những tác nhân gây thương tổn

10

cho các tế bào thần kinh và vùng trung tâm trí nhớ của vỏ não. Do đó, sử dụng điện thoại
với tần suất cao sẽ là một trong những nguyên nhân khiến não bạn đối diện với nguy cơ
giảm trí nhớ. Ngoài ra, nó còn ảnh hưởng đến hoạt động của những nhóm gen có liên quan
đến bộ nhớ.

Ngoài ra, một số nguyên nhân tâm lý như: stress, mất ngủ do căng thẳng khiến khả năng ghi
nhớ của bạn mai một dần theo thời gian.
Tóm lại, dù đó là nguyên nhân khách quan hay chủ quan thì chúng đều có ảnh hưởng tiêu
cực đến cuộc sống của bạn. Nó cũng chính là khởi nguồn của rất nhiều những hậu quả khó
lường mà chúng ta phải đối mặt do những thói quen xấu trong cuộc sống của chính bản
thân mỗi người.

11

3. Người trẻ và những biểu hiện suy giảm
trí nhớ

Bạn đã từng rơi vào tình trạng tự dưng quên mất việc mình chuẩn bị làm, ra khỏi nhà một
lúc lại băn khoăn không biết đã đóng cửa, tắt bếp ga, tắt máy tính chưa? Nếu bạn thường
xuyên nhớ nhớ quên quên như vậy thì nó là những dấu hiệu cho thấy bạn đang có vấn đề về
trí nhớ.
Ngày nay, khá nhiều bạn trẻ mắc phải những điều tương tự như vậy. Không giống như
người già, những vấn đề về trí nhớ của người trẻ thường liên quan nhiều đến quá trình ghi
nhận. Do đó phần đông trong số họ bị suy giảm trí nhớ gần hay còn gọi là trí nhớ công việc.
Những suy giảm này được biểu hiện qua một vài tình trạng phổ biến:
Đãng trí
Có một câu chuyện kể về một nhà khoa học nổi tiếng thế giới loay hoay tìm mắt kính của
mình. Ông tìm mãi, tìm khắp mọi nơi cũng không thấy. Khi đã thấm mệt, ông ngồi xuống
nghỉ ngơi và cố gắng nhớ xem liệu kính của mình đang ở đâu và vô tình khi đưa tay lên trán
ông đã phát hiện ra chiếc kính đang ở trên đầu mình. Câu chuyện này mô tả một biểu hiện
của sự đãng trí mà bạn thường hay gọi đùa là “đãng trí bác học”.
Đãng trí không phải là bệnh lý suy giảm trí nhớ mà chỉ là vấn đề về trí nhớ. Nó là hiện tượng
thường gặp ở giới trẻ. Đây là tình trạng ở mức độ thấp và được xem như dấu hiệu cảnh báo
việc não bộ của bạn hiện đang quá tải. Nếu không nhanh chóng tìm cách cải thiện tốc độ thu
nhận thông tin thì lâu dần, đãng trí sẽ chuyển sang những vấn đề khác nghiêm trọng hơn,
gây ảnh hưởng tiêu cực đến cuộc sống của bạn.
Không tập trung hoặc tập trung kém
“Tập trung trí tuệ, sảng khoái tinh thần” là slogan của một loại kẹo sing-gum được cho là
giúp bạn tập trung hơn. Không biết tác dụng của nó ra sao nhưng rất được giới trẻ ưa
chuộng. Điều này chứng tỏ có rất nhiều người trẻ như chúng ta đang phải đối mặt với tình
trạng kém tập trung hay không thể tập trung.
Hiện tượng này có thể được biểu hiện thông qua việc ngồi trong lớp nghe giảng nhưng kiến
thức của thầy cô chẳng khác nào “nước đổ lá khoai” và đôi lúc bạn phải đề nghị thầy cô nhắc
lại vì bản thân chẳng nhớ được chữ nào trong đầu. Ngồi “tám chuyện” với bạn bè nhưng bạn
lại để đối phương thao thao bất tuyệt còn mình “phiêu” tận đâu đâu. Thậm chí, kỳ thi đến

12

gần nhưng tâm trí bạn lại treo ngược cành cây. Cứ mỗi lần đụng đến sách vở là những hình
ảnh khác bỗng nhiên nhảy múa trong đầu như muốn trêu ngươi bạn. Và tệ hại nhất là, ngay
trong lúc làm bài thi, bạn sơ suất không để ý đến những chi tiết nhỏ khiến bạn bị điểm kém
hay bị đánh trượt.
Không tập trung hay tập trung kém là hiện tượng không thể hoặc khó chú tâm vào công việc
cụ thể, đặc biệt là các tiểu tiết, đồng thời rất dễ bị phân tán bởi những việc khác cùng xảy ra
tại thời điểm đó. Bạn hoàn toàn có thể kiểm soát được nó nếu biết được những biểu hiện
sớm và ngăn chặn ngay từ đầu.

Hay quên
Nếu tổ chức một cuộc bình chọn từ ngữ được các bạn học sinh, sinh viên hay dùng để biện
hộ cho lỗi lầm hay thiếu sót của mình, “quên” sẽ nằm trong nhóm được bình chọn nhiều
nhất.
Đến lớp chưa kịp làm bài tập, không thuộc bài khi được thầy cô giáo hỏi “Tại sao em không
học bài?”, câu trả lời của hầu hết các bạn học sinh là: “Thưa thầy, em quên ạ!”. Mượn sách
vở, tài liệu của bạn lâu ngày chưa trả, bạn nhắc hoặc đòi thì chắc chắn người cho mượn sẽ
được nghe câu: “Mình quên mất.” Trước khi đi làm, bố mẹ dặn bạn phải dọn dẹp nhà cửa,
nhưng khi họ trở về mọi thứ vẫn nguyên xi và lý do hiệu quả nhất để biện hộ cũng là “Con
xin lỗi, con quên mất.” Thậm chí, hôm nay là sinh nhật bạn gái nhưng bạn chẳng thể nhớ nổi
thì trong muôn ngàn lý do, lý do “anh quên” vẫn luôn đứng hàng đầu.
Bỏ qua những lý do được dùng với mục đích chống chế thì quên là một cấp độ cao hơn của
sự đãng trí. Nó xuất hiện trong công việc, học tập hay cuộc sống thường nhật. Nấu cơm
nhưng lại quên cắm điện, ra khỏi nhà quên khóa cửa, gửi xe quên rút chìa khóa… Nếu như
những việc đó xảy ra với tần suất thấp thì đó là dấu hiệu của tình trạng căng thẳng.
Nhưng nếu việc này thường xuyên xảy ra thì bạn đang gặp vấn đề lớn về trí nhớ của mình
rồi đấy. Những dấu hiệu có thể bao gồm việc bạn cố gắng học nhưng chẳng được chữ nào
vào đầu, học đâu quên đó, không nhớ mình vừa làm gì,… Những hiện tượng này chắc chắn
sẽ khiến cuộc sống, công việc và học tập của bạn bị đảo lộn.
Nhớ lẫn lộn…

13

Nếu như hay quên làm cho bạn khó chịu thì nhớ lẫn lộn sẽ khiến bạn khó chịu gấp nhiều lần
và gặp nhiều tai bay vạ gió. Nếu gặp các câu hỏi liên quan đến kiến thức đã quên béng mất,
ta thường có xu hướng bỏ qua chúng hoặc vớt vát bằng cách “thà viết nhầm còn hơn bỏ
sót”. Bạn chắc mẩm mình không bỏ sót câu nào và hoàn thành bài thi nhưng thực tế bài thi
của bạn chẳng khác nào kiểu “râu ông nọ cắm cằm bà kia”. Khi biết mình sai, bạn sẽ có cảm
giác nuối tiếc, dằn vặt thậm chí thất vọng, trách cứ bản thân, bạn ước gì mình nhớ chính xác
kiến thức lúc làm bài. Tâm lý này khiến tâm trí bạn rối loạn và không thể tập trung vào bất
cứ việc gì khác. Không chỉ vậy, nó khiến bạn luôn bất an khi làm việc gì đó: “Liệu mình có
nhớ nhầm gì hay không?” và thường không tin tưởng vào bản thân và những việc mình làm.
Cũng có nhiều người không nhận thức được mình sai nên nghĩ rằng: thầy cô thiên vị hoặc
có nhầm lẫn gì đó. Chính điều này khiến bạn cảm thấy chán nản, có tâm lý không muốn học
hành, suy nghĩ tiêu cực và kết quả càng ngày càng kém đi.
Việc nhớ lẫn lộn có thể hiếm gặp ở người này nhưng lại thường xuyên tái diễn với người
khác. Nhưng dù ít hay nhiều, nó vẫn là một vấn đề về trí nhớ đáng quan tâm. Nó được coi là
sự kết hợp giữa thói hay quên và sự thiếu tập trung.
Việc chúng ta thường nhớ nhớ quên quên không phải vì trí nhớ chúng ta kém mà vì thiếu kỹ
năng quan sát hoặc sự việc hiện tượng đó không đáng quan tâm. Cũng như việc bạn học đâu
quên đấy có thể là do bạn chưa thực sự tập trung vào bài học hay thiếu phương pháp học
tập. Một phương pháp học tập đúng sẽ giúp bạn đạt được kết quả cao và nâng cao trí nhớ.
Trong những phần sau tôi sẽ bật mí cho bạn một số bí kíp ghi nhớ hữu hiệu.

14

4. Một số sai lầm khi cải thiện trí nhớ

Học càng nhiều nhớ càng lâu
Đôi khi bạn cảm thấy mình không thông minh bằng người khác, vì thế khi kỳ thi đến gần,
bài vở còn nhiều, các kiến thức chồng chéo lên nhau, bạn ra sức học với suy nghĩ rằng cách
duy nhất để tăng cường trí nhớ là học và học.
Bạn học ngày, học đêm mà không dành cho mình chút thời gian ngơi nghỉ nào, thậm chí có
những bạn còn suy nghĩ rằng: cứ học đã, thi xong tha hồ nghỉ ngơi xả láng. Thế nhưng vừa
học xong hôm nay, hôm sau kiến thức đã bay biến đâu mất. Vì thế, bạn càng ra sức học với
cường độ cao hơn vì cho rằng mình vẫn chưa đủ cần cù mà không biết rằng điều đó hoàn
toàn phản tác dụng.

Bộ não của chúng ta cũng cần nghỉ ngơi. Khi bị nhồi nhét quá nhiều, kiến thức sẽ trở nên
“bão hòa” và việc học chỉ còn là hình thức. Bạn không thể tiếp thu được gì, chưa kể nhầm
lẫn vấn đề này sang vấn đề khác.
Vì vậy cần phải có thời gian cho trí óc bạn nghỉ ngơi, thư giãn. Nhưng bạn nhớ đừng chọn
thư giãn bằng cách đánh bài, cá độ bóng đá hay chơi điện tử… Những việc mà bạn tưởng
như đúng đắn đó chỉ càng làm thần kinh của bạn căng thẳng thêm. Tại sao bạn không lựa
chọn cách đi dạo, tập thể dục nhẹ nhàng hay nghe một vài bản nhạc thú vị. Nó sẽ khiến bạn
thấy dễ chịu và thư thái hơn trước khi tiếp tục ngồi trở lại bàn học.

15

Học thuộc lòng
Ngay từ khi còn bé, khi mới bắt đầu đi học, chúng ta thường được các thầy cô nhắc nhở “các
em nhớ học thuộc bài trước khi đến lớp nhé!” hay cha mẹ dặn rằng “phải học thuộc bài và
làm bài xong rồi mới được chơi.” Vì thế, chính những điều này đã nhen nhóm trong mỗi
chúng ta về một phương pháp học tập gắn liền với việc “học thuộc lòng”. Đã bao giờ bạn băn
khoăn liệu “học thuộc lòng” có phải là một phương pháp tối ưu?
Nhiều bạn khẳng định cách nhớ đơn giản và hiệu quả nhất là học thuộc lòng. Họ chỉ cần học
thuộc hết những gì thầy cô truyền dạy trên lớp hay kiến thức trong sách vở. Có nhiều bạn
không ghi chép bài vở, lên lớp chểnh mảng và đến ngày thi, họ mượn vở của bạn bè đem sao
chép rồi học thuộc. Thậm chí, nhiều bạn còn mượn cả đề cương môn học hay các bài tiểu
luận của bạn bè. Họ chỉ cần “học thuộc và học thuộc” rồi đem những kiến thức đó vào phòng
thi. Họ nghĩ đây là phương pháp “chắc ăn”, giúp họ không bỏ sót kiến thức nào.
Nhưng học tập cần nhiều hơn thế. Nó đòi hỏi một phương pháp thông minh, sự khéo léo,
khả năng xử lý thông tin và áp dụng linh hoạt vào bài làm thay vì bê nguyên xi hay sao chép
toàn bộ. Họ có thể buồn bã, không biết nguyên nhân tại sao mình lại thi trượt hoặc bị điểm
kém. Họ học chỉ để trả bài, để đối phó và chọn bề nổi – điểm số – để làm mục đích học tập
của mình. Sau các kỳ thi hoặc các bài kiểm tra, kiến thức của họ lại trở về con số không.
Việc học thuộc lòng mà không cần hiểu bài hay học vẹt làm não bạn trở nên thụ động và
lười suy nghĩ. Khi quên một câu giữa đoạn hoặc g...