https://thuviensach.vn

https://thuviensach.vn

Biểu ghi biên mục trước xuất bản được thực hiện bởi Thư viện KHTH TP.HCM

Hãy trả lời em tại sao?. T.9 / Trần Ngọc Châu, Nguyễn Mạnh Yến b d. - T.P. Hồ Chí
Minh: Trẻ, 2009.
216tr. ; 19cm.
1. Khoa học thường thức. 2. Hỏi và đáp. I. Trần Ngọc Châu, Nguyễn Mạnh Yến b d.
001 -- dc 22
H412

https://thuviensach.vn

https://thuviensach.vn

hãy trả lời em tại sao?
tập 9
Trần ngọc châu - nguyễn mạnh yến
Biên soạn

Chịu trách nhiệm xuất bản:
ts. quách thu nguyệt
Biên tập:
trí công - thanh liêm - thu nhi
Xử lý bìa:
bùi nam
Sửa bản in:
nguyễn trung - thu nhi
Kĩ thuật vi tính:
vũ phượng
NHÀ XUẤT BẢN TRẺ
161B Lý Chính Thắng - Quận 3 - Thành phố Hồ Chí Minh
ĐT: 39316289 - 39316211 - 38465595 - 38465596 - 39350973
Fax: 84.8.38437450 - E-mail: nxbtre@ hcm.vnn.vn
Website: http://www.nxbtre.com.vn
Chi nhánh nhà xuất bản trẻ tại Hà Nội
20 ngõ 91, Nguyễn Chí Thanh, Quận Đống Đa - Hà Nội
ĐT & Fax: (04) 37734544
E-mail: vanphongnxbtre@ hn.vnn.vn

4

https://thuviensach.vn

1

Ông tổ của người Do Thái là ai?

Ur là tên một địa phương vùng Chadea mà người
Babylon thường gọi. Sử sách chép rằng vào khoảng
năm 1900 trước CN, ở đây có một người tên Abraham.
Người nhà Abraham rất đông. Tuy không có tiền nhưng
ông giàu sụ vì có từng bầy lạc đà và dê núi. Hồi đó,
dê và lạc đà là của cải chủ yếu của con người, người
có nhiều dê và lạc đà là người giàu, người không có
là người nghèo. Abraham và chúng ta bây giờ có chỗ
giống nhau, đó là đều tin vào Thượng đế, nhưng láng
giềng của ông, những người Babylon lại sùng bái ngẫu
tượng (tượng gỗ hoặc tượng đất) và mặt trời, trăng, sao
trên trời. Vì duyên cớ này nên Abraham không thích
láng giềng của ông và láng giềng của ông cũng chẳng
ưa chi ông. Bởi ai cũng cho rằng, cách nghĩ của người
kia là quái đản, thậm chí là điên rồ nữa. Cho nên, vào
khoảng năm 1900 trước Jesus giáng sinh, Abraham
bèn dẫn cả gia đình ông lẫn cả dê, bò đến biển Địa
Trung Hải, một nơi rất xa xôi. Vùng này gọi là Canaan.

5

https://thuviensach.vn

Abraham sống đến già mới chết. Nhân khẩu trong
nhà ông rất đông. Trong số những người con của ông,
có người tên Jacob. Jacob còn có tên khác nữa là Israel.
Jacob lại có người con tên là Joseph. Jacob rất quý
người con tên là Joseph này và chiếc áo màu đẹp của
ông. Chính vì vậy mà các anh em Joseph rất ganh ghét
Joseph. Họ tìm cách xô Joseph xuống một cái giếng,
may mà cái giếng lại không có nước. Sau đó họ lại
bán Joseph cho một người Ai Cập xa lạ. Rồi đi báo
với Jacob - cha của họ - là Joseph đã bị dã thú ăn
thịt chết rồi. Người Ai Cập đưa Joseph về Ai Cập, một
nơi cách Canaan rất xa.
Ở Ai Cập tuy là một nô lệ, nhưng Joseph là người
rất thông minh mẫn cán, cho nên sau này ông trở thành
người cầm quyền thống trị Ai Cập.
Trong lúc Joseph cai quản Ai Cập thì Canaan phát
sinh nạn đói, lương thực sạch trơn. Nhưng Ai Cập lại
trữ rất nhiều lương thực. Cho nên đám anh em độc ác
của Joseph bèn đến Ai Cập khẩn cầu, hy vọng xin được
một ít lương thực. Hẳn bọn họ đinh ninh rằng, người
anh em của họ đã sớm chết rồi. Nhưng nào ngờ em
của họ, nay đã trở thành một người quyền quí, và ông
đang thống trị quốc gia ấy. Chúng phát hiện ra người
thống trị nước Ai Cập vĩ đại ấy lại chính là người em
mà họ muốn giết chết trước kia, và sau đó lại đem bán
cho người làm nô lệ thì họ vô cùng sợ hãi.
Nếu như Joseph muốn báo thù, ông sẽ không cho
6

https://thuviensach.vn

họ lương thực, cứ để họ chết đói, hoặc giả bắt nhốt họ
vô nhà lao, hay chẳng cấp chi cho họ cả, để họ tay
không trở về Canaan. Song Joseph lại không làm như
vậy. Ông chẳng những không báo thù mà còn cho họ
đủ lương thực họ muốn, lại còn cho nhiều hơn để họ
mang về. Ngoài ra, ông còn tặng cho họ nhiều lễ vật
quý giá, bảo họ về Canaan đưa hết cả gia đình sang
đây. Ông sẽ cấp cho họ vùng đất Goshen. Ở Goshen
sẽ không sợ đói mà còn có thể sống sung sướng trọn
đời. Nếu họ nghe theo ông thì y đó mà làm. Cho nên,
khoảng năm 1700 trước CN, Israel dẫn vợ con cháu
chắt, gia nhân của ông đến Goshen lập nghiệp. Họ
xưng là người Israel, ý nói họ là con cháu của Israel.
Người Israel tin mình là “tuyển dân” của thượng đế.
Ngày nay ta gọi người này là người Do Thái.
Joseph đương nhiên cũng là người Israel. Sau khi
Joseph chết, các vua chúa Ai Cập không ưa người ngoại
quốc thuộc chủng Semites, do đó rất bạc đãi họ. Người
Do Thái vì là con cháu của họ tuy sống ở Ai Cập non
400 năm nhưng người Ai Cập vẫn thù ghét họ.
Từ người Do Thái đầu tiên dời đến Ai Cập tính ra
chừng 400 năm - 1700 trừ đi 400 là 1300, cho nên bấy
giờ nếu tính ra thì vào khoảng năm 1300 trước CN - Ai
Cập lại có người thống trị, đó là Đại vương Rameses
(Rameses the Great).
Rameses rất thù ghét người Do Thái, thù ghét đến
tận cùng xương tủy, cho nên cuối cùng ông hạ lệnh,
7

https://thuviensach.vn

những đứa trẻ mà người Do Thái sinh ra, nếu là con
trai thì giết sạch. Ông cho rằng, dùng phương pháp này
thì có thể nhổ cỏ tận gốc, gốc tuyệt thì người Do Thái
sẽ tuyệt. Nhưng có một thằng bé Do Thái tên Moses
lại được người cứu thoát. Khi lớn lên ông ta trở thành
một lãnh tụ vĩ đại của người Do Thái. Moses nhận
thấy người Ai Cập sùng bái toàn giả thần, cho nên
ông muốn đưa người Do Thái ra khỏi quốc gia không
tốt này. Cuối cùng ông đã dẫn toàn thể người đồng
tộc, vượt Hồng Hải, rời bỏ Ai Cập. Việc này xảy ra
vào khoảng năm 1300 trước CN.
Sau khi người Do Thái rời bỏ Ai Cập; nơi mà họ
dừng chân đầu tiên là ở núi Sinai và Moses một mình
leo lên đỉnh núi để biết ý định của Thượng đế là muốn
ông và những người Do Thái phải làm gì. Moses ở trên
đỉnh núi Sinai cầu nguyện hết bốn mươi ngày... nhưng
vì Moses bỏ đi quá lâu, khi ông trở lại với đồng tộc,
thì ông thấy họ đã thờ ơ chẳng khác chi người Ai Cập.
Ở Ai Cập lâu thế ấy, đương nhiên họ bị ảnh hưởng
và nhận thấy việc thờ phụng ngẫu tượng cũng không
phải là sai.
Moses hết sức giận. Nhưng sau cùng ông cũng khiến
họ lấy lại lòng tin, kính yêu thượng đế. Ông còn đem
thập giới dạy cho họ, để họ làm qui tắc cho cuộc sống.
Cho nên người ta gọi Moses là thủy tổ chế định pháp
luật và cũng là thủy tổ Do Thái giáo.
Sau khi Moses chết, người Do Thái phiêu bạt khắp
8

https://thuviensach.vn

nơi. Cuộc sống phiêu bạt ấy trải qua rất nhiều năm,
cuối cùng họ mới định cư ở Canaan.
Người Do Thái không có vua. Người thống trị dân Do
Thái gọi là Judges. Có điều Judges và bá tánh khác
cũng vậy thôi, cuộc sống của họ rất đơn giản và chất
phác, chớ không như vua chúa sống trong hoàng cung
lắm kẻ hầu hạ, áo quần rực rỡ và đầy trân châu bảo
ngọc. Người Do Thái thấy kẻ thù của họ và các nước
lân cận khác đều có vua do đó họ cũng muốn có một
vị quốc vương thực sự. Có nhiều nước muốn phế bỏ
vua, thế mà họ lại muốn có vua, thật là một điều lạ.
9

https://thuviensach.vn

Cuối cùng có một Judges tên là Samuel, ông nói
họ nên có một vị vua, do đó Saul được tuyển làm vua.
Samuel đem dầu cảm lãm (dầu quả trám, quả na ca)
đổ lên đầu Saul. Làm việc này có hơi ngộ nghĩnh, có
điều như vậy chẳng khác chi đội mão vua lên đầu Saul,
biểu thị Saul là một quốc vương. Cho nên Samuel là
vị Judges cuối cùng và Saul là vị vua đầu tiên của
người Do Thái.
Vào thời ấy, người của các quốc gia khác đều giống
người Ai Cập và người Chadea, họ tin thờ thần trong
thần thoại hoặc ngẫu tượng. Chỉ có người Do Thái là
tin thờ thượng đế. Họ có bộ Kinh thánh vốn của tiên
tri của họ viết ra. Đó là một phần của kinh Cựu ước
trong kinh thánh Cơ Đốc giáo hiện nay. Kinh Cựu ước
và mười điều răn được truyền lại cho đến nay. Sau
đây là thời kỳ phiêu bạt lưu lãng của họ: Từ Ur đến
Canaan - năm 1900 trước Công Nguyên.
Từ Canaan đến Ai Cập - năm 1700 trước CN.
Từ Ai Cập trở lại Canaan - năm 1300 trước CN.

2

Có bao nhiêu vị thần trong
thần thoại Hy Lạp?

Trước kia có người tên Hy Lạp (Hellen). Một người
đàn ông có tên như thế này, khi đọc lên nghe có hơi lạ
lẫm phải không? Ông không phải người Semites, cũng
10

https://thuviensach.vn

không phải người Hamites, ông là người Aryan. Ông
có con cháu rất đông, con cháu ông đều xưng mình
là người Hy Lạp. Họ ở vùng đất nhỏ thuộc Địa Trung
Hải, và gọi lãnh thổ của mình là Hy Lạp. Đấy là một
đất nước có diện tích nhỏ thế mà không có một nước
nhỏ nào nổi tiếng bằng Hy Lạp.
Thời kỳ xa xưa nhất, chúng ta đã nghe nói tới Hy
Lạp và người Hy Lạp. Họ rời bỏ Ai Cập cũng suýt
soát người Do Thái rời bỏ Ai Cập, ấy là thời kỳ người
ta dùng sắt thay thế đồng. Nói cách khác vào khoảng
năm 1300 trước CN.
Người Do Thái chỉ tin thờ một vị Thượng đế. Song
người Hy Lạp thì không vậy, họ tin thờ nhiều vị thần,
vả lại thần tượng của họ đều là những nhân vật trong
thần thoại cũng chẳng phải là thần thánh siêu nhân
gì. Có nhiều tượng điêu khắc kèm theo thi ca và câu
chuyện rất đẹp. Những câu chuyện của thần thánh đều
có liên quan đến cuộc sống của họ.
Họ có cả thảy mười hai vị thần chủ yếu. Người Hy
lạp cho rằng những vị thần này đều ở trên núi Olympus,
ngọn núi cao nhất của Hy Lạp. Nhưng thần của họ
không phải ai cũng đều thiện lương cả, họ thường cãi
vã, gạt gẫm lẫn nhau, thậm chí còn làm những việc rất
tệ hại. Các vật thực mà các thần ăn so ra hơn những
vật thực chúng ta ăn rất nhiều. Họ uống rượu thần, ăn
món thần nên trường sinh bất tử, hay nói cách khác
là, mãi mãi không chết.
11

https://thuviensach.vn

Nói chung, hầu hết các vị thần của Hy Lạp đều có
hai tên.
Thần Jupiter còn có tên là thần Zeus là cha của
các vị thần, cũng là vua thần thống trị toàn thể nhân
loại. Ông ngồi trên ngai cao, tay cầm luồng điện lằng
quằng, luồng điện này gọi la phích lịch. Có con chim
ưng - vua của loài chim - luôn theo kế bên ông.
Thần Juno còn có tên là Hera, là vợ của thần
Jupiter, cho nên cũng là thân hậu. Bà cầm ngọn vương
tiết (cái ấn của vua). Công (khổng tước) là chim mà bà
rất yêu quí, thường theo bên bà.
Thần Neptune còn có tên là Poseidon, là anh em
với thần Jupiter. Ông cai quản biển cả. Chiến xa ông
ngồi do hải mã kéo, tay ông cầm cây kích tam xoa,
rất giống cái đinh ba. Ông có thể gây sóng gió ngoài
biển khơi. Có điều chỉ cần dùng cây kích tam xoa gõ
vài ba cái là ông có thể khống chế ba đào, khiến cho
gió yên biển lặng.
Thần Vulcan còn có tên là Hephoestus, là Hỏa thần
(thần lửa).
Ông là thợ rèn, luôn luôn làm việc bên lò nung sắt.
Lò nung của ông ở trong hang núi lớn. Hiện giờ vẫn
còn những lò bốc lửa khói, những lò này gọi là núi lửa,
Volcano là từ tiếng Anh chỉ núi lửa, và từ này chính do
tên của Hỏa thần mà ra.
Thần Apollo là vị thần đẹp nhất trong các vị thần.
12

https://thuviensach.vn

Ông là Nhật thần (thần mặt trời) cũng là thần của thi
ca và âm nhạc. Người Hy lạp nói mỗi sáng sớm ông
ngự trên cỗ chiến xa thái dương, xuất phát từ phương
đông, đánh một vòng trên thiên không mà về phương
tây, và như thế là nhân gian có một ngày sáng sủa.
Thần Diana còn có tên là Artemis, là cô em gái
đẹp nhất của thần Apollo. Nàng là Nguyệt thần (thần
mặt trăng).
Thần Mars lại có tên là Ares, là thần chiến tranh,
chỉ xuất hiện khi có chiến tranh và chỉ có chiến tranh
ông mới cảm thấy sung sướng.
Thần Mercury còn có tên là Hermes, là sứ giả truyền
tin của thần. Chiếc mũ và đôi hài cỏ của ông đều có
cánh. Trên tay ông cầm chiếc gậy thần cũng có cánh
rất kỳ diệu. Nếu như có hai người chanh chấp cãi vã
nhau, ông chỉ cần phóng chiếc gậy này vào giữa hai
người, tức thì có thể khiến thù hận của họ tiêu tan và
trở thành bạn bè. Có một hôm, Mercury thấy hai con
rắn đang đánh nhau, đánh đến bất phân thắng bại, ông
bèn dùng gậy thần phóng vào giữa, chúng liền quấn
lấy dậy thần và thân mật ôm chặt lấy nhau. Từ đó về
sau, đôi rắn ấy mãi quấn trên chiếc gậy thần.
Thần Minerva lại có tên là Athena, là nữ thần trí tuệ.
Sự ra đời của thần hết sức kỳ lạ. Lần nọ, thần Jupiter
nhức đầu như búa bổ. Đầu nhức càng lúc càng kịch
liệt, mãi rồi ông hết chịu nổi nữa, nhưng ông lại dùng
biện pháp quá lạ lùng để trị chứng nhức đầu của ông.
13

https://thuviensach.vn

Ông kêu thợ rèn - Hỏa thần, nhờ Hỏa thần dùng cây
búa sắt đập lên đầu ông. Hỏa thần cảm thấy yêu cầu
kỳ lạ quá, nhưng vì ông hết sức phục tùng cha của các
thần nên không dám từ chối. Do đó ông giơ chiếc búa
sắt ra sức bổ lên đầu thần Jupiter. Thế là thần Minerva
khoác trên người chiếc áo giáp nhím từ trong đầu thần
Jupiter nhảy vọt ra. Sở dĩ đầu thần Jupiter đau là do
có thần Minerva ở trong đầu ông, giờ thần Minerva đã
nhảy ra đương nhiên đầu thần Jupiter hết đau nhức.
Cho nên thần Minerva là do trong đầu của thần Jupiter
sinh ra. Thần là nữ thần trí tuệ cũng vì nguyên cớ này.
Người Hy Lạp gọi thần Miverna là thần Athene. Ở Hy
Lạp có ngôi thành to được lấy tên thành Athene.
Thần Venus có cái tên là thần Aphrodite, là nữ thần
ái tình, cũng là nữ thần sắc đẹp. Thần Apollo là thần
đẹp nhất trong các thần nam thì thần Venus là thần
đẹp nhất trong các nữ thần. Thần từ trong bọt biển
sinh ra. Cupid - con của thần - là một chàng trai tròn
trĩnh rất dễ thương, trên lưng luôn mang túi cung tên.
Chàng rong ruổi khắp nơi, dùng mũi tên vô hình bắn
vào trái tim người. Người nào trúng tên của chàng lập
tức bị tiếng sét ái tình. Cho nên người ta thường dùng
trái tim bị tên bắn trúng để biểu tượng tình yêu.
Thần Vesta là nữ thần gia đình và lò sưởi ấm. Thần
chăm lo cho mọi gia đình.
Thần Ceres lại có tên là Semeter, là nữ thần canh
nông.
14

https://thuviensach.vn

Đấy là mười hai vị nam thần và nữ thần của nhà
thần trên núi Olympus.
Thần Pluto là em của thần Jupiter. Thần coi sóc
cõi âm và ở cõi âm. Ngoại trừ những vị thần này còn
có nhiều nam nữ thần khác, có điều không trọng yếu
bằng. Vả lại có những vị thần một nửa là người, ví như
ba nữ thần hộ mệnh (Three Fates); ba nữ thần duyên
dáng, hòa nhã, vui vẻ (Three Graces), cả đến chín nữ
thần văn nghệ, mỹ thuật (Nine Muses).
Mãi đến nay, chúng ta còn dùng những tên thần Hy
Lạp để gọi cho một số hành tinh trên trời. Xem ra, mỗi
vị thần chẳng khác gì một vì sao, hành tinh lớn nhất
tên là Jupiter (Mộc tinh), hành tinh màu đỏ như máu
tên gọi là Mars (Hỏa tinh), hành tinh đẹp nhất tên gọi
là Venus (Kim tinh), lại còn có một hành tinh tên gọi là
Mercury (Thủy tinh), một hành tinh tên gọi là Neptune
(Hải Vương tinh).
Vì sao người Hy Lạp sùng bái thần tượng, đến nay
chúng ta vẫn chưa dễ gì hiểu được. Có điều cách họ
sùng bái thần, phụng thờ thần khác chúng ta, chúng ta
thì nhắm mắt, quỳ gối cầu nguyện, còn họ thì khi cầu
nguyện lại đứng thẳng người, duỗi hai tay ra đằng trước.
Họ không cầu nguyện thần tha thứ tội ác, để họ trở
thành người tốt. Điều họ cầu nguyện là chiến thắng kẻ
thù địch, cầu thần bảo hộ cho họ đừng bị thương vong.
Lúc cầu nguyện họ thường dùng súc vật, trái cây,
mật ong, rượu... tế lễ để thần vui, và như thế thần mới
15

https://thuviensach.vn

có thể nhận lời cầu nguyện của họ. Khi tế lễ xong, họ
đem rượu rưới trên mặt đất, khiến mặt đất nồng nặc
mùi rượu. Đoạn họ giết con vật, sau đó đốt lửa trên
bàn tế, đem con vật thiêu ngay trên lửa, họ gọi đó là
“hy sinh” (con vật dùng để tế thần). Hình như họ nghĩ,
cho dẫu các thần không thể ăn thịt, uống rượu tế được
nhưng các thần lại rất vui khi họ làm cái công việc bỏ
đi vì thần như vậy. Cho nên, mãi đến nay, nếu có người
nào vì người khác mà bỏ đi một cái gì đó thì chúng ta
gọi đó là “hy sinh”.
Người Hy Lạp khi tế lễ hiến dâng, thường là mong
muốn được chỉ thị của thần, xem thần có thích vật họ
hiến dâng không, chấp nhận sự cầu nguyện của họ
không. Một đàn chim xớt qua trên đầu, một tia chớp
nháng trên không trung, hoặc một hiện tượng bất bình
thường nào đó, họ đều cho đó là một thứ chỉ thị đặc
biệt và gọi đó là “điềm”. Điềm tốt biểu thị thần chấp
nhận sự cầu nguyện của họ; điềm xấu biểu thị thần
không chấp nhận sự cầu nguyện của họ. Thậm chí đến
ngày nay còn có nhiều người rất tin điềm mang đến. Ví
như, có người cho rằng nếu sáng sớm mà nghe tiếng
chim khách kêu thì có điềm lành, nghe tiếng chim quạ
kêu là điềm xấu.
Người Hy Lạp khi muốn giải quyết vấn đề cho thật
tốt, hoặc giả khi họ muốn biết trước có điều gì xảy ra,
họ sẽ đến xin sấm để nhờ thần chỉ thị bến mê và mặc
cho lời sấm có nói chi họ cũng đều hết sức tin tưởng
16

https://thuviensach.vn

mà chẳng một chút nghi ngờ. Có điều những từ ngữ
mà trong sấm dùng có vẻ giống như câu đố, nói phân
hai phân ba rất mơ hồ. Thí dụ: có một vị vua định lãnh
đại quân đi đánh nhau với đại quân của vua nước khác.
Ông bèn đến thỉnh cầu sự chỉ thị của thần để biết lần
này ra quân có giành được thắng lợi không. Lời sấm
cho như vầy: “Một vương quốc vĩ đại cần nghiêng che”.
Bạn nghĩ xem, lời sấm như vậy mang ý nghĩa gì?
thật mơ hồ và khó hiểu phải không? Ấy thế mà họ vẫn
một mực tin đó là lời sấm của thần đấy!

3

Ai là người sáng tạo ra
chữ số ta dùng hiện nay?

Người Ả Rập quả là một dân tộc vĩ đại, người châu
Âu học hỏi không ít điều ở người Ả Rập.
Nếu người Phoenici đã sáng tạo ra mẫu tự thì chữ
số mà chúng ta dùng trong số học hiện nay lại là do
người Ả Rập sáng tạo ra. Những chữ số 1, 2, 3, 4...
đều gọi là chữ số Ả Rập. Người La Mã thì dùng tự
mẫu để thay chữ số, V thay 5, X thay 10, C thay 100,
M thay 1.000...
Ngày nay chúng ta làm toán có thể sắp những con
số theo thứ tự hàng chục, hàng trăm, hàng ngàn rồi cứ
thế mà tính ra; nhưng đối với những chữ số La Mã thì
không thể sắp thành từng hàng như vậy được. Bạn thử
17

https://thuviensach.vn

nghĩ, nếu như dùng chữ số La Mã mà làm toán cộng,
trừ, nhân, chia thì sẽ khó khăn bất tiện đến cỡ nào.
Ngày nay, thỉnh thoảng bạn vẫn còn thấy người ta
dùng số La Mã - ví như trên mặt đồng hồ hay thứ tự
của một văn bản - nhưng những chữ số mà bạn hiện
tại dùng làm toán hằng ngày, những chữ số mà ba mẹ
bạn sử dụng ở ngân hàng, cửa hiệu hay công sở đều
là những chữ số Ả Rập.

4

Nhà cửa của người Ả Rập
như thế nào?

Người Ả Rập đã tạo nhiều nhà cửa có nét độc đáo
riêng, những nhà cửa này không giống kiểu nhà của
người Hy Lạp, người La Mã hay của những người Do
Thái giáo. Cửa ra vào và cửa sổ của những ngôi nhà
người Ả Rập không phải là hình vuông hoặc hình tròn
mà thông thường là hình lá đề. Trên nóc tu viện Islam
họ thích thêm những nóc tròn, hình dáng xem ra có hơi
giống củ hành tây; ở bên góc họ lại thích dựng những
tháp nhọn hoặc tháp dài nhọn rất cao. Đến giờ cầu
nguyện, chuyên ty lên tháp dài nhọn cao ấy, cất tiếng
kêu gọi tín đồ cầu nguyện. Trên tường nhà họ khảm
nhiều hình chi li hay đồ án đẹp. Có điều tín đồ Islam
giáo lại rất cẩn thận, quyết không để những đồ án này
giống với bất cứ sinh vật nào trong giới tự nhiên, bởi
18

https://thuviensach.vn

trong kinh Koran có một giới luật cũng rất giống một
trong mười điều răn của Do Thái giáo, ấy là: “Chớ tạc
tượng thần hoặc hình vật gì trên trời, dưới đất, hay ở
trong nước, thấp hơn mặt đất”(1).
Vì có một giới luật này cho nên trong hội họa điêu
khắc họ chưa hề chạm vẽ bất cứ sinh vật nào, thậm
chí cả hoa cỏ cây cối hay thú chạy chim bay. Họ cảm
thấy, nếu như họ chạm vẽ những vật này thì sẽ phạm
giới luật. Cho nên, đồ án của họ đều dùng những đường
thẳng và đường cong đường gãy, không chạm vẽ bất
cứ sinh vật nào trong giới tự nhiên. Loại đồ án này gọi
là “hoa văn dạng thức Ả Rập hình cỏ rối”; tuy chúng
không giống bất kỳ sinh vật nào trong giới tự nhiên,
nhưng thường là rất đẹp.

5

Ai là người phát hiện ra
cà phê, rượu, cây bông vải?

Ở Ả Rập có một loài cây khá thấp, quả nho nhỏ
mọng nước kết trên cành, trong quả có hạt. Loài dê
hình như rất thích ăn quả này, vì nếu như ăn quả này
thì sức lực của chúng sẽ trở nên mạnh mẽ, nhanh lẹ
hơn. Chính người Ả Rập cũng thử ăn thứ quả này, họ
cảm thấy sau khi ăn cũng có sức lực dồi dào, tinh thần
phấn chấn hẳn lên. Do đó họ đem thứ quả mọng nước
1. “Thánh Kinh Cựu ước” - chương 20 mục 4.

19

https://thuviensach.vn

này sấy khô, nghiền nát, pha trong nước nóng để làm
thức uống. Đấy chính là cà phê mà người Ả Rập phát
hiện, hiện nay người trên khắp thế giới đều dùng thứ
nước uống này.
Người Ả Rập cũng phát hiện, nếu như nước trái nho,
hoặc nước và vỏ của các trái khác mà để lên men sẽ
có một sự thay đổi đặc biệt. Cho dù người nào, sau
khi uống thứ nước lên men này cũng sẽ bị kích thích
lạ lùng. Họ gọi thứ nước trái cây lên men chuyển hóa
này là “rượu”; có điều họ hết sức sợ rượu, và cũng rất
sợ những người nào uống rượu. Cho nên, tín đồ Islam
giáo chẳng những phát hiện ra rượu mà còn tin trong
rượu có chất độc, do đó hơn ngàn năm trước, họ ngăn
cấm uống rượu.
Những quần áo bằng nhung nỉ mà người ta mặc là
dùng lông của dê gấm hoặc dê núi làm thành. Do phải
có lông trên mình nhiều con dê mới có thể dệt được
một mảnh nhỏ nhung nỉ, cho nên quần áo bằng nhung
nỉ đương nhiên rất đắt, rất hiếm. Người Ả Rập phát
hiện có thể có một loài cây dùng để làm quần áo, đó
là cây bông vải. Áo quần dùng bông của cây bông vải
làm đương nhiên phải tiện lợi hơn rất nhiều. Vì muốn
vải trắng có thêm hoa để được đẹp hơn, mát mắt hơn,
do đó họ sử dụng các loại cây khác làm phẩm màu, in
hình lên vải trắng. Người Ả Rập phát minh việc in hoa
văn trên vải trắng thế này gọi là in vải hoa.
20

https://thuviensach.vn

6

Ai là người phát minh ra
cờ vua và chế tạo đồng hồ
có chuông báo thức?

Người Ả Rập dùng thép chế tạo gươm đao thật hết
sức kỳ diệu. Người ta có thể uốn cong một lưỡi đao lại
mà lưỡi đao không gãy. Lưỡi đao lại sắc bén vô cùng,
một sợi tóc thả trong nước nó cũng có thể cắt đứt, việc
này họa hoằn chỉ có lưỡi dao cạo râu sắc bén mới có
thể làm; nhưng, đồng thời nó cũng có thể chém đứt
một thanh sắt cứng. Loại gươm này, ở Đông phương,
do một nơi gọi là Damascus chế tạo, Damascus thuộc
về Ả Rập; ở Tây phương thì do một nơi gọi là Toledo
chế tạo, Toledo thuộc về Tây Ban Nha; cho nên loại
gươm đao này gọi là Damascus, hoặc là Toledo. Tiếc
là, hiện nay không còn ai biết được bí mật mà người Ả
Rập chế tạo ra loại gươm đao bén nhọn này. Do đó,
thứ nghệ thuật này đã thất truyền.
Ở một nơi không xa thành cũ Babilon trước kia, người
Ả Rập kiến tạo một thành thị mới tên là Bagdad. Nếu
như các bạn có đọc qua truyện “Nghìn lẻ một đêm”,
hẳn được nghe nói đến thành thị này, vì trong quyển
sách ấy hầu hết các câu chuyện đều có liên quan đến
Bagdad. Bagdad là thủ phủ Đông phương của tín đồ
Islam giáo. Ở Bagdad, người Ả Rập có dựng một ngôi
trường vĩ đại, đã nổi tiếng nhiều năm nay. Cordova
(Tây Ban Nha) là thủ đô phương Tây của tín đồ Islam
21

https://thuviensach.vn

giáo, ở đây họ cũng xây cất một ngôi trường vĩ đại.
Người Ả Rập còn phát minh cờ vua,
chơi, đây là một loại trò chơi động não
tạo đồng hồ có chuông báo thức để báo
sáng lập những thư viện đồ sộ; họ còn
việc khác nữa.

trong các trò
nhất; họ chế
thời khắc. Họ
làm nhiều sự

Người Ả Rập không thuộc tộc Arya. Họ thuộc tộc
Semites cùng tộc với người Phoenici và người Do Thái.

7

Charles Đại đế là ai?

Vào năm 800 Công nguyên, có một người - một
quốc vương - dùng quyền thế vũ lực của mình để thống
nhất lại châu Âu, kiến tạo lại một Đế quốc La Mã mới.
Nhưng ông không phải là một người La Mã mà là một
người Teuton. Tên ông là Charles. Tên văn Pháp của
ông gọi là Charlemagne, có nghĩa là Charles Đại đế.
Ban đầu, Charlemagne chẳng qua chỉ là quốc vương
nước Pháp, nhưng ông luôn cảm thấy, nếu như chỉ
làm quốc vương của một nước thôi thì chưa đủ. Vì thế,
không bao lâu ông đem quân chinh phục các nước lân
cận: Tây Ban Nha và nước Đức. Sau đó, ông dời thủ
đô từ Paris về Aix-la-Chapelle nước Đức. Đối với một
Đế quốc mà lãnh thổ rộng lớn thế này thì việc định
đô ở Aix-la-Chapelle so ra thuận lợi hơn ở Paris nhiều.
Hơn nữa, ở Aix-la-Chapelle có suối nước nóng, cho
nên có nơi tắm tốt, vì Charles Đại đế rất thích bơi lội,
22

https://thuviensach.vn

và ông còn là một kiện tướng bơi
lội xuất sắc.
Bấy giờ, Ý đang dưới sự thống
trị của Giáo hoàng. Nhưng ở miền
Bắc Ý có những bộ lạc hay quấy
nhiễu Giáo hoàng, khiến Giáo hoàng
không lúc nào được yên ổn. Giáo
hoàng bèn nhờ Charlemagne xuất
binh đi chinh phục những bộ lạc
này. Charlemagne rất vui lòng giúp
Giáo hoàng, cho nên ông dẫn quân
đến Ý, và chẳng hao sức lực ông
đã chinh phục được những bộ lạc
ấy. Vì vậy Giáo hoàng rất biết ơn Charlemagne, và
mong có ngày sẽ trả ơn này.
Bấy giờ, tín đồ Ki tô giáo ở khắp nơi đều thích đến
La Mã để đến đại giáo đường Thánh Peter cầu nguyện.
Đại giáo đường Thánh Peter được xây dựng trên mảnh
đất mà trước kia Thánh Peter tuẫn nạn trên thập tự giá.
Vào mùa Giáng sinh năm 800 Công nguyên, Charlesmagne cũng nhân đó mà đến La Mã. Hôm Giáng sinh
ông đến giáo đường Thánh Peter, trong khi ông đang
cầu nguyện thì chợt Giáo hoàng đi tới, đem hoàng
miện đội lên đầu ông, và gọi ông là “Hoàng đế”. Thời
bấy giờ, Giáo hoàng có thể sắc phong Quốc vương và
Hoàng đế, thế nên Charlemagne vừa làm Hoàng đế
nhiều quốc gia mà ông thống trị ra lại còn làm Hoàng
23

https://thuviensach.vn

đế Ý. Nhiều quốc gia sáp nhập lại, lãnh thổ càng trở
nên rộng lớn, nếu so với Đế quốc La Mã xưa kia thì Đế
quốc La Mã bây giờ còn rộng lớn hơn nhiều. Cho nên,
Đế quốc của Charlemagne được xem như là một Đế
quốc La Mã mới, có điều có một điểm rất khác, ấy là
nó bây giờ không phải dưới quyền thống trị của người
La Mã, mà là dưới quyền thống trị của người Teuton.
Lúc đầu, Charlemagne chỉ là một người dốt nát, bởi
không có người Teuton nào trải qua sự giáo dục. Có
điều, nhiều người Teuton khác vốn không biết mình là
kẻ dốt nát, vả lại đối với họ việc có tri thức hay không
cũng chẳng quan hệ gì. Nhưng Charlemagne lại không
giống họ, ông hết sức mong cầu sự hiểu biết. Việc gì
người khác có thể làm được thì ông cũng mong mình
làm được như thế.
Thời kỳ dưới sự thống trị của người Teuton rất ít
người có học thức, hầu hết đều không biết đọc biết
viết. Charlemagne rất muốn học hỏi thêm, nhưng trong
đất nước ông không có một người đủ giỏi, hay người
đủ tài để ông học hỏi. Có điều, ở nước Anh lại có
một tu sĩ học vấn rất uyên bác tên là Alcuin. Có thể
nói, người đương thời không ai sánh bằng ông. Do đó,
Charlemagne bèn mời ông từ nước Anh về để dạy ông
và nhân dân ông đọc sách. Alcuin dạy Charlemagne
những vấn đề khoa học, dạy ông thi ca La tinh và Hy
Lạp; và cũng đem những hiểu biết và học vấn của các
nhà triết học Hy Lạp dạy cho ông.
24

https://thuviensach.vn

Những kiến thức học vấn này Charlemagne rất dễ
dàng tiếp thu; có điều khi học đọc, học viết, tuy là
chuyện giản đơn nhưng đối với Charlemagne lại là điều
rất khó. Ông cố gắng học lắm cũng chỉ biết đọc, còn
viết chữ thì ông hoàn toàn chịu thua, chỉ viết được tên
mình mà thôi. Mãi đến sau này Charlemagne mới bắt
đầu học, nhưng khoảng thời gian nửa cuộc đời sau
này, ông học không ngừng nghỉ, học không biết mệt.
Ngoại trừ việc đọc sách và viết chữ đối với ông rất khó
khăn ra thì các mặt khác - trừ ông thầy Alcuin - có thể
nói ông là người có học vấn, có kiến thức nhất châu
Âu bấy giờ.
Các cô con gái của Charlemagne tuy đều là công
chúa, nhưng Charlemagne vẫn muốn họ học dệt, học
may, học nấu nướng như là họ cần phải tự lực mưu
sinh vậy.
Tuy Charlesmagne là một Hoàng đế có tiền có thế,
có thể muốn gì được nấy, muốn làm gì thì làm, nhưng
ông ăn uống rất giản dị, áo quần mặc rất đơn sơ.
Dù thích sống giản dị song hoàng cung của ông thì
lại thật giàu sang lộng lẫy. Các loại bàn ghế dùng trong
cung hoàn toàn khảm bằng vàng bạc, ông còn bày
biện nhiều thứ đồ vật lóa mắt sang trọng khác. Trong
cung, ông xây một hồ bơi, một thư viện, một nhà hát
đều lộng lẫy đẹp đẽ, quanh hoàng cung đều là hoa
viên với đầy đủ các loại hoa vàng đỏ tím xanh... rực rỡ.

25

https://thuviensach.vn

Sau khi Charlemagne chết, tân Đế quốc La Mã bị
chia năm xẻ bảy, không thể nào hợp nhất lại được nữa.

8

Haroun “công chính” là ai?

Khi Charlemagne còn tại thế, ở Bagdad xa xôi có
một lãnh tụ Islam giáo (Caliph) tên là Haroun. Nếu như
các bạn có đọc qua truyện “Nghìn lẻ một đêm”, các bạn
sẽ nghe nói đến Haroun, vì truyện “Nghìn lẻ một đêm”
chính là viết vào thời ấy, trong sách có rất nhiều câu
chuyện đề cập đến Haroun. Haroun tuy là một tín đồ
Islam giáo nhưng lại hết sức khâm phục Charlemagne.
Để tỏ lòng mình, ông đặc biệt đưa tặng nhiều lễ vật quí
trọng cho Charlemagne, trong những lễ vật này có một
chiếc đồng hồ báo giờ. Hẳn các bạn còn nhớ, đồng hồ
là do người Ả Rập phát minh. Chiếc đồng hồ này rất
hấp dẫn người hiếu kỳ, vì bấy giờ, châu Âu còn chưa
có đồng hồ. Muốn biết giờ giấc người ta chỉ căn cứ
vào bóng mặt trời, hay nước hoặc cát trong bình này
chảy sang bình khác, xem phân lượng bao nhiêu mà
dựa vào đó để biết thời khắc.
Haroun là người thống trị rất thông minh và hiền
lành, vì thế mọi người gọi ông là al Raschid, có nghĩa là
“công chính”. Haroun thường cải dạng thành một thường
dân rảo khắp đó đây để gặp nhân dân của ông. Có
lúc ông trò chuyện với họ trên đường đi, có lúc trong
chợ trong quán, để lắng nghe ý kiến họ đối với cách
26

https://thuviensach.vn

cai trị của ông, và cả đối với những sự tình khác như
thế nào. Ông nhận ra, nếu như ông ăn mặc lôi thôi họ
sẽ không ngần ngại trò chuyện thoải mái với ông, vì họ
chẳng biết ông là ai, và sẽ ngỡ ông cũng là một dân
thường như họ mà thôi. Nhờ biện pháp này mà Haroun
biết không ít những khổ sở trong dân chúng, cũng biết
người dân đối với sự thống trị của ông, có những ai ưa
ai không ưa. Ông trở về cung bèn hạ lệnh soạn thảo
những quy tắc và pháp luật, sửa đổi lại những điều
chưa hay chưa tốt.

9

Ai là người sáng lập ra hải
quân nước Anh?

Vào năm 900 sau Công nguyên, nước Anh có một
vị vua tên là Alfred. Thuở còn nhỏ, Alfred học hành
rất khổ sở, bởi ông chẳng có chút gì yêu thích sách
vở. Lúc ấy, trên những quyển sách mà các giáo sĩ sao
chép lại rất nhiều màu sắc rực rỡ rõ ràng, thậm chí
cả chỉ vàng, những đồ họa và tự mẫu vẽ rất đẹp. Có
một hôm, mẹ của Alfred đem quyển sách đẹp thế này
đưa cho các con bà xem. Bà hứa rằng, đứa nào mà
đọc được quyển sách này trước thì bà sẽ thưởng cho
đứa đó quyển sách. Đấy vốn là một trò chơi, Alfred
vì muốn được quyển sách, cho nên lần đầu tiên trong
đời, ông thật tình muốn học thử xem sao. Ông hết sức
cố gắng học, và không bao lâu ông đã đọc được trước
27

https://thuviensach.vn

các anh nên được thưởng quyển sách này.
Sau khi Alfred lớn lên, nước Anh thường bị bọn hải
tặc quấy nhiễu. Bọn cướp biển này cũng là một bộ lạc
của tộc Teuton gọi là người Đan Mạch. Lúc ấy người
Anh đã được khai hóa, nhưng người Đan Mạch thì còn
rất thô lỗ man rợ. Quê hương của người Đan Mạch cách
nước Anh một đường biển. Họ từ quê hương đối diện
bên kia biển đến bờ biển nước Anh và đổ bộ lên. Họ
cướp bóc sạch sành sanh những đồ vật quí giá của
những thôn trấn rồi ngồi thuyền trở về. Quân đội của
nhà vua ra tay, muốn bắt bọn cướp biển nà...