CÁC KIỂU KIẾN TRÚC
TRÊN THẾ GIỚI

NGUYỄN TỨ

CÁC KIỂU KIẾN TRÚC
TRÊN THẾ GIỚI

NHÀ XUẤT BẢN TRẺ

HOAN NGHÊNH BẠN ĐỌC GÓP Ý PHÊ BÌNH

NHÀ XUẤT BẢN TRẺ
161B Lý Chính Thắng - Quận 3 - Thành phố Hồ Chí Minh
ĐT: 9.316289 - 9.317849 - 9.316211 - Fax: 84.8.8437450

KHÁI NIỆM VỀ
CÁC CÔNG TRÌNH
KIẾN TRÚC

7

CÁC KIỂU NHÀ
ĐẦU TIÊN
Con người luôn cần nơi trú ngụ, do đó ngay từ buổi
đầu trong lịch sử nhân loại, tổ tiên chúng ta đã bắt đầu
xây dựng chỗ ở. Họ dùng bất kỳ vật liệu nào có sẵn,
chẳng hạn gỗ, đất, đá, da thú. Chẳng bao lâu, các cấu
trúc cơ bản phát triển với khung gỗ, hoặc tường rắn
làm từ bùn hoặc đá.

Các tảng đá giữ cấu trúc vào vị trí

LỀU BẰNG CÁC CÀNH CÂY GÃY
Khoảng 380.000 năm trước, tổ tiên chúng ta tạo dựng chỗ ở
đơn giản từ các cành cây gãy xếp khít với nhau và dằn bằng đá.
Các lều như thế này chỉ để ở một khoảng thời gian nào đó trong
năm. Người ta thường di chuyển đây đó để tìm thức ăn.

8

CHỖ Ở CÓ KHUNG BẰNG GỖ
Các dãy lều có khung bằng gỗ được xây dựng ở Monte Verde,
Chile, khoảng năm 12.000 trước Công nguyên. Khung được bọc
bằng da thú, các lỗ trũng đào chìm vào đất để làm bếp lò.

Lỗ bếp lò

Da thú

Các lều này ở Chile là
chỗ ở được biết đến
sớm nhất ở châu Mỹ

GÓP NHẶT

* Các ngôi nhà đầu tiên phát triển từ cấu trúc
dạng lều tạm thời.

* Những thợ xây đầu tiên ở Ukraina và Siberia
dùng xương voi mamut làm khung nhà.

* Di tích nhiều túp lều của người Neanderthal
được tìm thấy trong một hang động ở Pháp.

9

NHÀ TRÒN
Cư dân ven biển của Israel, Syria và Lebanon (Li Băng) xây
dựng các nhà tròn như thế này vào khoảng năm 10.000 trước
Công nguyên. Nhà kiểu này được xây dựng bởi những người định
cư, họ hái lượm thức ăn hoang dã.

Tường bằng đá, chìm một
phần vào lòng đất, tạo ra
một cấu trúc vĩnh viễn

Tường
đá

Mặt cắt cho thấy phần
chìm bên trong

Nhà tròn ở Ain Mallaha, Israel

10

CÁC THỊ TRẤN ĐẦU TIÊN
Vào khoảng năm 6.000 trước Công nguyên, các thị trấn đầu
tiên, chẳng hạn Catal Hüyük ở Thổ Nhĩ Kỳ, được xây dựng. Thị
trấn có các nhà bằng gạch bùn nằm sát với nhau. Muốn vào nhà
phải chui qua cửa sập trên mái bằng, mái nhà có thể dùng như là
nơi làm việc khi trời không quá nóng.

Thang dẫn từ mái xuống để
vào nhà

Mái bằng

Sân

Thị trấn Catal Hüyük ở Thổ Nhĩ Kỳ

11

KIẾN TRÚC LÀ GÌ?
Các chỗ trú ngụ và nhà ở đơn giản đầu tiên được
xây dựng bởi những người ở trong đó. Nhưng đối với
các cấu trúc lớn hơn và phức tạp hơn, chẳng hạn đền
thờ, nhà công cộng hoặc hoàng cung, thì việc xây dựng
phải được quy hoạch. Các công trình như vậy được
kiến trúc sư thiết kế để có đúng chức năng, hấp dẫn
và tiện nghi. Địa điểm được chuẩn bị, vật liệu được đặt
hàng, lực lượng lao động được tổ chức. Các kiến trúc sư
thường có phong cách của riêng họ.

THỢ ĐÁ
Một số trong những
nhân công quan trọng
nhất trên công trường
xây dựng thời La Mã
là các thợ đá. Về sau,
vào thời Trung cổ, đốc
công thợ đá giữ vai trò
của kiến trúc sư.

12

ĐỀN THỜ Ở AI CẬP
Một trong những kiến trúc sư đầu tiên mà chúng ta biết đến là
Imhotep, ông là người thiết kế Kim tự tháp đầu tiên. Người Ai Cập
đã tạo ra một số công trình lớn nhất của thế giới cổ đại. Việc xây
dựng các đền thờ, chẳng hạn ngôi đền ở Abu Ghurab như hình
bên, đòi hỏi một lực lượng lao động đông đảo để vận chuyển số
lượng đá rất lớn.

Đền này thờ thần Mặt trời
Ra, với một đài kỷ niệm
bằng đá vượt cao lên trên
Bàn thờ
Đường
đắp cao

Đền thờ thần Ra ở Ai Cập
Đền phụ

Sân trong
lộ thiên

13

ĐỒNG HỒ
MẶT TRỜI CỦA
NHÀ THỜ REIMS
Các công trình xây dựng thường mang nhiều ý nghĩa hơn là chỉ
tạo ra chỗ trú ngụ. Ngay cả ngôi nhà xoàng xĩnh nhất cũng có vài
nét trang trí nhằm phản ánh sở thích của người xây dựng hoặc
chủ sở hữu. Hình bên là đồng hồ mặt trời của nhà thờ Reims ở
Pháp, nó giữ một phần chức năng trang trí, và cũng báo giờ cho
giáo dân đi lễ misa.
Các kiểu miệng ống máng dẫn nước
mưa từ mái nhà thờ xuống

MIỆNG ỐNG MÁNG
Các miệng ống máng của nhà thờ gôtic được xem là các lính
canh chống lại ma quỷ, thường được chạm trổ theo hình dáng kỳ dị.

14

VIỆN BẢO TÀNG NGHỆ THUẬT
Kiến trúc sư thường trở nên nổi tiếng như các công trình của
họ. Hình bên là Viện bảo tàng nghệ thuật do Frank Lloyd Wright
thiết kế. Khách tham quan dùng thang máy lên tầng trên cùng rồi
tản bộ xuống dọc theo một đường dốc xoắn ốc để xem tranh và
tượng. Hình dáng đặc trưng của đường dốc này được nhìn thấy
từ bên ngoài.

Các đường tròn
và đường xoắn
ốc tương phản
với các công
trình xung quanh

Đường dốc
xoắn ốc

Bảo tàng Guggenheim ở New York

15

CÔNG TRÌNH
DÀNH CHO CON NGƯỜI
Mặc dù các xu hướng trong kiến trúc thường được
quy định bởi các công trình công cộng lớn hoặc nhà ở
được đặt làm riêng, nhưng đại đa số công trình trên
thế giới là cấu trúc nhỏ - nhà ở của con người, mà đôi
khi cũng rộng gấp đôi chỗ làm việc của họ. Phần lớn
nhà ở đều gồm các bức vách và một mái được xây
dựng theo nhiều kiểu khác nhau.

GÓP NHẶT
* Nhà dài có thể dài đến 45 mét.

* Trên các vùng hoang mạc nóng ở Úc, một
số nhà đã được xây dựng dưới mặt đất.

* Thời đại công nghiệp cho thấy càng có
nhiều nhà mọc lên bởi những người xây
dựng chuyên nghiệp.

16

Nhà ở và nơi làm việc
Nhà ở trên thế giới rất khác nhau, tùy thuộc vào
khí hậu và môi trường. Ví dụ, một vùng dễ bị ngập lụt
thì nhà ở sẽ được xây dựng trên các cọc; hoặc ở vùng
hoang mạc nóng, các bức vách dày sẽ giữ cho nhà được
mát vào ban ngày nhưng ấm vào ban đêm.

NHÀ SÀN
Nhà sàn mái tranh ở Thái Lan dựng trên các cọc để tránh ngập
nước vào mùa mưa. Kiểu nhà như thế này đã được xây dựng ở
Đông Nam Á trong mấy trăm năm nay.
Nhà sàn ở Thái Lan
Mái tranh

Sườn gỗ

Cọc

17

Vách phên trát đất
Nhà dài ở Bylany, Moravia (Tiệp Khắc)

Mái tranh

NHÀ DÀI
Đôi khi trong một ngôi nhà, con người sống ở một đầu và gia
súc ở đầu kia. Kiểu nhà dài này ở Trung Âu có khung gỗ và vách
là phên đan từ các cành cây non trát đất sét.

Đỉnh

Bản hứng gió

CỐI XAY GIÓ
Một số công trình được
thiết kế cho một chức
năng đặc biệt. Các bản
hứng gió lắp trên đỉnh sẽ
xoay trong gió.

Cối xay gió bằng đá

18

NHÀ THÀNH PHỐ
CHÂU ÂU

Ngôi nhà lớn Cumberland ở
London, Anh

Trong khoảng không
gian chật hẹp của thành
phố, có thể tạo thêm chỗ
bằng cách xây nhà cao
lên. Như vậy, nhu cầu
của người giàu, kể cả
các phòng của những
người hầu ở gác mái và
nhà bếp ở tầng hầm,
đều nằm gọn trong một
ngôi nhà cao và trang
nhã. Ngôi nhà liền dãy
này được xây dựng ở
Anh vào năm 1790.

Công trình công cộng
Đền, nhà thờ, hội trường, địa điểm của chính phủ,
thường là một số trong những công trình đáng chú ý
nhất. Được thiết kế để nhiều người sử dụng, chúng có
thể rộng lớn và phức tạp, đôi khi có nhiều phòng bố
trí xung quanh một sảnh rộng ở trung tâm. Các công
trình công cộng thường được trang trí sao cho phản
ảnh được công dụng của chúng - ví dụ thượng viện, có
thể có các tượng biểu thị cho công lý hoặc dân chủ.

19

NHÀ DÀNH CHO CHÍNH PHỦ
Nhà hiện đại dành cho chính phủ là các phức hợp lớn nhằm
đáp ứng nhiều nhu cầu. Cũng như các phòng tranh luận, tòa nhà
hai viện Quốc hội Anh ở London gồm các văn phòng, phòng gặp
mặt với công chúng, thư viện, phòng thết đãi và phòng Ủy ban.

Hành lang
hoàng gia

Tháp
chuông

Sảnh
trung
tâm

Thượng
viện

Hạ viện

Lối vào của các
thành viên
Tòa nhà hai viện của Quốc hội Anh ở London

20

NHÀ TẮM LA MÃ
Vào thời La Mã cổ đại, người ta tập hợp trong các nhà tắm
công cộng. Tại đây, họ gặp nhau, bàn việc làm ăn, hòa nhập với
xã hội, tắm trong các phòng chung có nước nóng và nước lạnh.

Phức hợp rộng lớn
này ở Rome gồm
các phòng đọc sách,
phòng trưng bày tác
phẩm nghệ thuật và
vườn cảnh.

Khu nhà tắm Caracalla ở Rome, Ý

21
Tháp

Tường ốp gạch
ghép mảnh

THÁNH ĐƯỜNG
NGÀY THỨ SÁU
Công trình công
cộng thường cho
thấy mục đích của
nó từ xa. Các thánh
đường Islam giáo
(mosque) chẳng hạn
thánh đường này ở
Isfahan (Iran), có các
tháp cao để thầy tư
tế báo giờ cho giáo
dân đến cầu nguyện.

Vòm cổng vào
Do đạo Islam cấm dùng hình
người trong nghệ thuật, nên
trang trí chính trong thánh
đường Islam giáo là các mô hình
trừu tượng

THÁNH ĐƯỜNG VUA
HASSAN
Bên trong một thánh
đường Islam giáo, khoảng
không gian chủ yếu là sảnh
cầu nguyện. Thánh đường
này ở Rabat (Maroc) có
trần rộng và cao.

Gỗ và thạch cao chạm khắc
trang trí sảnh cầu nguyện

22

Công trình cho mục đích riêng biệt
Kiến trúc sư cần phải suy nghĩ thận trọng về cách
đưa vào sử dụng một công trình mới. Đấy là trường
hợp đối với nhà nhỏ và không phức tạp, nhưng đối với
công trình thiết kế cho mục đích riêng biệt thì lại là
chuyện khác. Ví dụ, một ga đường sắt sẽ cần mái che
lớn cho đoàn tàu và khoảng không gian rộng trong đó
hành khách có thể đi lại thoải mái. Hoặc một nhà hát
sẽ cần các tiện nghi hậu trường, từ các phòng thay
quần áo đến các buồng kho; thường chiếm diện tích
nhiều hơn cả thính phòng.

BỂ BƠI CỦA CHIM CÁNH CỤT
Thiết kế công trình cho động vật cũng có vấn đề của riêng nó.
Trong thập niên 1930, Berthold Lubetkin dùng bê tông có đặc
tính điêu khắc để tạo ra một môi trường mà trong đó chim cánh
cụt của Vườn thú London cảm thấy thoải mái.
Cầu dốc cong
bằng bê tông

Bể bơi dành
cho chim
cánh cụt
trong Vườn
thú London
(Anh)

23

TÒA NHÀ HÀNH KHÁCH Ở SÂN BAY
Các kiến trúc sư đôi khi sử dụng hình dáng và kết cấu để thể
hiện mục đích các công trình của họ. Tòa nhà hành khách của
sân bay Kennedy ở New York (hoàn thành năm 1962) do Eero
Saarinen thiết kế, có mái bê tông gợi lên hình ảnh một con chim
bay lượn.
Trụ đỡ mái

Mái bê tông

Các cửa sổ lớn
bằng kính

Ga cuối của hãng hàng không TWA tại
New York, Mỹ

LÂU ĐÀI THỜI
TRUNG CỔ
Các lâu đài thời Trung
cổ có tường dày để bảo
vệ. Tháp có các khe bắn
tên và lỗ châu mai cho
phép lính phòng thủ bắn
vào đối phương trong khi
vẫn nấp kín.

Các khe
bắn tên

Lâu đài Caernarvon
ở xứ Wales (Anh)

24

NHÀ HÁT OLIMPICO
Kiến trúc sư người Ý Andrea Palladio thời Phục hưng đưa thiết
kế nhà hát La Mã cổ đại vào công trình của ông vào cuối thế kỷ
16. Ông cũng cho xây dựng cảnh vật vĩnh viễn để cho giống với
một cảnh phố thật. Cảnh vật này được thiết kế nhằm mô tả một
thành phố lý tưởng của thời Phục hưng.
Trần được sơn để trông
giống với bầu trời
Sân khấu
vĩnh viễn
dựa theo
kiến trúc
cổ điển

Các bức
tượng nhìn
xuống thính
phòng

Khán giả ngồi trên
các dãy bậc dài

Thính phòng có hình
vòng cung

Khu vực phía
trước sân khấu
là dàn nhạc

25

VẬT LIỆU
Nhà ở xuất hiện sớm nhất được làm bằng các vật
liệu thiên nhiên, chẳng hạn đá, gỗ hoặc cỏ. Nhưng
khoảng 6.000 năm trước, con người đã biết cách làm
gạch từ đất sét. Ngày nay, nhà ở kết hợp vật liệu thiên
nhiên và vật liệu chế tạo.

GỖ
Gỗ xẻ được sử dụng rộng
rãi để làm khung sườn mái,
sàn nhà và khung cửa. Cây
được trồng theo quy hoạch
để cung cấp gỗ cho xây dựng.

TRANH
Rơm từ cỏ hoặc lau
sậy là một trong những
vật liệu lợp mái xưa nhất.
Nó được dùng trong lợp
mái nhẹ ở châu Phi, và
lớp phủ chống thấm ở
châu Âu.

Mái tranh
Lati (mèn)
Vì kèo (rui, xà)
Tay đòn
Lớp tranh

Đá phiến ngày nay

26

ĐÁ PHIẾN
Đá phiến, một loại vật liệu lợp
mái thông dụng, là đá có thể tách ra
thành các tấm mỏng và đóng đinh
lên vì kèo gỗ.

ĐÁ
Từ đá granit cứng, bền cho đến
đá vôi mềm đều có thể được cắt và
chạm trổ. Đá là một trong những vật
liệu xây dựng cổ và kiên cố nhất.
Đá granit

GẠCH

Gạch kỹ thuật hiện đại

Đất ép thành khuôn và phơi
khô dưới nắng, hoặc nung trong
lò để sản xuất gạch. Do dễ sắp
đặt và bền nên gạch đã được sử
dụng trong hàng ngàn năm qua.

27

KÍNH

Kính

Trong nhiều thế kỷ, kính là
vật liệu xa xỉ đắt tiền nên chỉ
được làm ra thành từng tấm
nhỏ. Những người làm kính
màu thời Trung cổ sử dụng
các tấm nhỏ này trong thiết
kế của họ. Chỉ đến thế kỷ 19,
kính mới được sản xuất thành
tấm lớn.

Khung bằng chì

BÊ TÔNG
Người La Mã phát minh ra bê tông và dùng nó rộng rãi. Mãi
đến thế kỷ 18, hỗn hợp gồm cát, sỏi và xi măng này mới được
sử dụng lại.
Kết cấu thô
Kết cấu thô
trung bình

Kết cấu mịn

28

KIM LOẠI
Cuộc cách mạng công nghiệp vào thế kỷ 18 và 19 cho thấy
có sự gia tăng sử dụng kim loại trong xây dựng. Các cột sắt và
khung thép giúp giữ vững các kho hàng và tòa nhà.

Việc sử dụng sắt và thép mở ra khả năng xây dựng các tòa nhà cao tầng

29

KẾT CẤU
Bất kể vật liệu sử dụng là thiên nhiên hoặc chế tạo,
tất cả các ngôi nhà đều có hai kết cấu cơ bản. Chúng
có thể là nhà có khung sườn cứng, vững đỡ lấy mái,
hoặc là nhà có các tường dày chịu sức nặng của toàn
bộ kết cấu.

Nhà khung gỗ được phổ biến ở châu Âu vào thế kỷ 16

30

Mái là một
kết cấu
khung gỗ lợp
ngói

Tấm phên
trát đất sét

Một phần
của
khung gỗ

Sàn
lát
ván

Cầu
thang

KHUNG GỖ
Khung nhà là bộ khung chịu lực và được gắn vật liệu nhẹ. Hình
bên là một ngôi nhà thời Trung cổ có khung gỗ. Khoảng hở trong
các bức vách được lắp phên trát đất sét.

31

Giàn mái nhẹ và
dễ xây dựng

TƯỜNG RẮN VÀ GIÀN MÁI
Nhiều ngôi nhà nhỏ có tường
rắn và khung mái lợp. Hình bên
là một góc của ngôi nhà nhỏ cho
thấy một bức tường gạch, mái
gồm có một khung gỗ lợp ngói.

CÁC KIỂU MÁI
Các thiết kế đơn giản nhất là mái có mép bờ và mái có hình
lều, với các mép dốc. Các thiết kế phức tạp hơn, như mái hồi và
khe hoặc tháp dốc, được dùng trong các ngôi nhà có trang trí.

Mái hồi và khe

Mái tháp dốc

Mái hình lều

Mái có mép bờ

32

NHÀ KIÊN CỐ
Trong ngôi nhà kiên cố, toàn bộ vách mang sức
nặng của kết cấu. Đền Pantheon ở Rome (Ý) là nhà
kiên cố có các vách bằng gạch mặt trát bê tông và mái
kiên cố. Các trụ ốp tường cũng giúp chống đỡ ngôi đền.

Mái vòm bê tông
Các bức tường bằng
gạch và bê tông

Các cột
bằng đá
granit ở
lối vào

Đền Pantheon ở Rome

33

CÁC NỀN VĂN MINH
ĐẦU TIÊN

34

KHÁI NIỆM
Khoảng năm 8000 trước Công nguyên, người ta bắt
đầu sống với nhau trong các thị trấn và thành phố,
được cai trị bởi người đứng đầu có uy quyền sống trong
cung điện. Thành phố thường có một vài dạng tôn giáo,
như vậy nghĩa là đền thờ phải được xây dựng. Cung
điện và đền thờ là các kiến trúc lớn nhất trong các
thành phố đầu tiên. Tường thành vững chắc có cổng
và vọng gác được củng cố bảo vệ thành phố chống sự
xâm nhập.

THÁP ĐÁ
Jericho (ở Israel) là một trong các thành phố đầu tiên. Việc xây
dựng bắt đầu vào khoảng năm 8000 trước Công nguyên, thành
phố được bao quanh bằng hào sâu và tường tháp đá.
Cầu thang trong

Tháp đá của thành
Jericho, Israel

Tường đá

35

VỈ ĐẤT SÉT
Sự phát triển của chữ viết đã
tạo điều kiện cho chúng ta biết
được rất nhiều về dân tộc xuất
hiện sớm nhất và các công
trình của họ.

ĐỀN THỜ
Các thành phố ở Lưỡng Hà (nay là Iraq) phát triển mạnh sau
năm 4300 trước Công nguyên. Các hốc dọc theo các tường ngoài
của ngôi đền này là nét điển hình của giai đoạn 4300-3100 trước
Công nguyên.

Đền chính
Trụ ngạch được sơn vẽ

Đền Uqair ở Iraq

36

CỔNG ĐÁ
Người Hittite phát triển mạnh ở Anatolia (ngày nay là Thổ Nhĩ
Kỳ) giữa thế kỷ 14 và 12 trước Công nguyên. Cổng đá này còn
sót lại từ Kinh đô ở Hattushash (nay là Boghazkôy).
Cổng vào ở Boghazkôy, Thổ Nhĩ Kỳ

Sư tử đá

37

GÓP NHẶT

* Nhà của người Hittite có đường ống thoát
nước bằng đất sét.

* Người Ai Cập vận chuyển đá granit xuôi
theo sông Nile để xây kim tự tháp.

* Các vua Babylon có tên của mình đóng
trên từng viên gạch.

* Người Hittite xây các tường đá mà không
dùng vữa.

BÌNH HY LẠP
Đồ gốm cung cấp chính
xác niên đại của các công
trình cổ. Chiếc bình Hy Lạp
này được trang trí bằng
hình vẽ đỏ, có từ giai đoạn
năm 470-60 trước Công
nguyên.
Bình từ thời Hy Lạp cổ đại

38

CUNG ĐIỆN THỜI NHÀ THƯƠNG
Văn minh nhà Thương đạt đến đỉnh cao ở Trung Hoa trong
những năm 1600-1027 trước Công nguyên. Cung điện tiêu biểu
này của nhà Thương có một gian sảnh lớn với hành lang được
lợp tranh.
Tường
đất nện

Sân trong

Sảnh chính

Hành lang lợp tranh
Cung điện nhà Thương, Trung Hoa

Cửa gỗ

39

LƯỠNG HÀ
Một số nền văn minh đầu tiên quan trọng nhất phát
triển ở Iraq sau năm 4300 trước Công nguyên. Các nền
văn minh này tập trung quanh hai sông Tigris và Euphrates, ở vùng gọi là Lưỡng Hà. Hàng loạt các thành
bang phát triển, một số mở rộng thành đế quốc. Gạch
bùn đúc khuôn từ rơm và bùn dùng để xây dựng mọi
thứ, từ nhà ở đến đền đài.

TRANG TRÍ CỦA NGƯỜI ASSYRIA
Đền thờ và cung điện của người Assyria (phần phía bắc Lưỡng
Hà) được trang trí bằng các phù điêu, các hình người có cánh và
các con thú huyền thoại. Chúng xuất hiện trên cửa và cổng như
người bảo vệ.
Tượng đá
Phù điêu đất nung

40

ĐỀN ZIGGURAT
Ngôi đền này của người Sumer tại Ur là công trình đầu tiên
trong nhiều công trình được xây dựng ở Lưỡng Hà. Đền có niên
đại từ năm 2100 trước Công nguyên, gồm hàng loạt các bệ có
bậc làm bằng gạch bùn. Nó được thiết kế để đưa các giáo sĩ bước
lên gần với thiên đàng.
Đền được dâng cho
thần Mặt Trăng
Các hõm trang trí
tường của ngôi đền

Đền Ziggurat ở Ur

Bệ có
bậc

GÓP NHẶT
* Các đồng bằng ngập nước của vùng Lưỡng
Hà cung cấp bùn để làm gạch.
* Người Sumer ở phía bắc Lưỡng Hà là dân
tộc đầu tiên định cư trên vùng này.
* Người Assyria cai trị một đế quốc rộng lớn,
họ dời và xây dựng lại kinh đô nhiều lần.

41

Gaåch traáng men

Cổng Ishtar, Iraq

CỔNG ISHTAR
Thành phố Babylon thống trị vùng Lưỡng Hà vào thế kỷ 6 trước
Công nguyên, nó được củng cố rất vững chắc. Cổng thành được
trang trí bằng gạch tráng men màu, trình bày biểu tượng động vật
thần linh của người Babylon trên nền xanh dương.

42

THÀNH PHỐ KHORSABAD
Khorsabad là một trong những thành phố chính của người
Assyria, họ cai trị vùng Lưỡng Hà từ thế kỷ 9 đến thế kỷ 7 trước
Công nguyên. Thành phố có một phức hợp cung điện và đền có
tầng bệ cao xây bằng gạch bùn. Người Assyria thường bị lôi kéo
vào chiến tranh, do đó thành phố được bảo vệ chống xâm nhập
bằng các tường và tháp vững chắc.

Phức hợp cung điện và đền

43

AI CẬP CỔ ĐẠI
Người Ai Cập cổ đại xây dựng các công trình bằng
đá đầu tiên trên quy mô lớn, trong đó có nhiều công
trình là hầm mộ. Các pharaon thường được mai táng
trong các kim tự tháp đồ sộ, mà phải mất nhiều năm
để xây dựng. Người Ai Cập cũng xây dựng đền dành
cho các thần của họ.

CÁC KIỂU KIM TỰ THÁP
Các pharaon của Cựu Vương quốc (2815-2294 TCN) được mai
táng trong các kim tự tháp. Kim tự tháp bậc thang có sớm nhất.
Theo sau là kim tự tháp “gãy” và Đại kim tự tháp.

Kim tự tháp
bậc thang

Kim tự tháp “gãy”
(2723 TCN)

Đại kim tự tháp
(2528 TCN)

44

ĐỀN AMON-RE
Sảnh đường chính gồm 134 cột được trang trí bằng chữ
tượng hình và hình vẽ các thần và các vua. Gian giữa của sảnh
cao 24 mét.
Các nét chạm khắc
biểu trưng tín ngưỡng
trên cột

45

ĐỀN LUXOR
BứctượngvuaRamesses
II có niên đại từ 1290-1220
TCN. Đây là một trong
hai bức tượng giống nhau
đặt hai bên cửa vào đền.
Hàng cột lớn phía sau cao
hơn 20 mét.

Đền Luxor

GÓP NHẶT
* Văn minh Ai Cập cổ đại phát triển mạnh từ
năm 3000 TCN đến năm 30 TCN

* Mỗi khối đá của Đại kim tự tháp nặng từ 2,5
đến 15 tấn.

* Nhiều ngôi nhà ở Giza và Cairo sử dụng đá
vôi bóc từ Đại kim tự tháp.

46

ĐỀN MẶT VÁCH ĐÁ
Đền của vua Ramesses II ở Abu Simbel tạc từ mặt vách đá vào
năm 1301 TCN. Mặt trước được trang trí bằng bốn bức tượng lớn
của vua này, mỗi tượng cao 21 mét. Các tượng họ hàng của vua
đứng dưới chân bốn tượng lớn.

47

ĐẠI KIM TỰ THÁP Ở GIZA
Đây là Kim tự tháp lớn nhất trong tất cả các kim tự tháp, chiều
cao ban đầu của nó là 146,4 mét. Đại kim tự tháp có nhiều
phòng, chủ yếu được xây dựng bằng đá vôi và một số đá granit.

Phòng mai táng vua

Đá vôi bọc
bên ngoài

Đền dâng cúng

48

PHƯƠNG ĐÔNG
Các công trình của Trung Hoa và Nhật Bản cổ đại
vốn xưa nay được xây dựng trên một nền đá thấp. Các
cột gỗ chống đỡ mái ngói nặng. Khoảng trống giữa các
cột chống được lấp đầy bằng các bức vách dày hoặc các
màn mắt cáo.
Mái trang trí của
Trung Hoa

Trung Hoa cổ đại
Kiến trúc Trung Hoa thay đổi rất ít từ triều đại Hán (206TCN220CN) cho đến thế kỷ 19. Các công trình điển hình của Trung
Hoa chủ yếu có khung gỗ. Mái có đỉnh nóc và các góc hếch lên
được trang trí, thường được lợp ngói màu.